"คุณหมอคะ ปล่อยให้ตกสะเก็ดไปเลยไม่ได้เหรอ?"

— คำถามที่เพิ่งเจอมาเมื่อวานสดๆ ร้อนๆ

งั้นขอเริ่มจากสรุปให้ฟังก่อนเลยนะครับ

การปล่อยให้แผลตกสะเก็ดนั้น

จริงๆ แล้วเป็นทางลัดที่นำไปสู่การเกิดรอยแผลเป็นครับ

ในบทความนี้เราจะมาไขข้อข้องใจถึงสาเหตุเรื่องนี้กันครับ

Duoderm ต่างจากพลาสเตอร์ทั่วไปยังไง

จริงๆ แล้วความลับก็คือ...

Duoderm เป็นแผ่นปิดแผลชนิดเปียก (moist dressing)

ที่ทำมาจากสารไฮโดรคอลลอยด์ (Hydrocolloid) ครับ

พูดให้เข้าใจง่ายๆ ก็คือ เป็นแผ่นแปะที่ช่วยดูดซับของเหลวที่ไหลออกมาจากแผล

พร้อมกับรักษาความชุ่มชื้น

ภายในแผลไปพร้อมๆ กันครับ

ซึ่งต่างจากพลาสเตอร์ยาทั่วไป (ที่เป็นผ้าก๊อซ)

เพราะ Duoderm จะช่วยดูดซับของเหลวจากแผล

จนกลายสภาพเป็นเจลเพื่อเคลือบผิวหน้าแผลเอาไว้

ทำให้แผลไม่ตกสะเก็ดนั่นเองครับ

นี่แหละคือจุดสำคัญที่สุด

ทำไมแผลแบบเดียวกัน แต่บางคนทิ้งรอยแผลเป็นไว้

แต่บางคนกลับไม่ทิ้งรอยเลยล่ะ?

"หากใช้ Duoderm เพื่อรักษาความชุ่มชื้นของแผล

กระบวนการสร้างเนื้อเยื่อบุผิวใหม่จะเกิดขึ้นโดยไม่มีการตกสะเก็ด

ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดแผลเป็นหลุมลงลึก

รวมถึงรอยดำจากสิวและรอยแดงได้อย่างมากครับ"

 

— หมอวี ยองจิน (Beautystone Clinic สาขาฮงแด)

การที่แผลตกสะเก็ดนั้น

หมายความว่ากระบวนการสร้างเนื้อเยื่อบุผิวใหม่กำลังดำเนินไป

ภายใต้สภาวะที่แห้งกร้านอย่างยากลำบากครับ

แต่ถ้าเราคอยรักษาความชุ่มชื้นไว้ กระบวนการนี้ก็จะดำเนินไปอย่างราบรื่นโดยไม่ตกสะเก็ด

ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดแผลเป็นหลุม

และรอยดำรอยแดงได้

อย่างมีนัยสำคัญเลยครับ

เคสแบบนี้เจอบ่อยมากจริงๆ ครับ

เลยขอจดบันทึกแยกไว้แชร์ให้ฟังนะครับ

เมื่อเดือนที่แล้ว มีคนไข้ผู้หญิงอายุ 46 ปีท่านหนึ่งเข้ามา

เธอเล่าว่าหลังจากกดสิวเม็ดเล็กๆ บนใบหน้าออกแล้ว

เห็นว่าแผลตกสะเก็ดก็เลยปล่อยทิ้งไว้เฉยๆ

เธอบอกว่า "คุณแม่บอกว่าห้ามแกะสะเก็ดแผลเด็ดขาด

ก็เลยปล่อยไว้แบบนั้นค่ะ"

แต่พอสะเก็ดแผลหลุดออกไปเองแล้ว

กลับกลายเป็นว่าทิ้งรอยหลุมตื้นๆ

แถมยังมีรอยดำๆ ทิ้งไว้อีกด้วย

เรื่องนี้อาจจะฟังดูคลุมเครือหน่อยนะครับ

เพราะตัวสะเก็ดแผลเองไม่ใช่สิ่งเลวร้ายอะไรครับ

แต่ปัญหาคือ ตอนที่เซลล์กำลังสร้างเนื้อเยื่อบุผิวขี้นมาใหม่ใต้สะเก็ดแผลนั้น

เซลล์ต่างๆ จะพยายามเลี่ยงพื้นผิวที่แห้ง

แล้วชอนไชลึกลงไปในชั้นผิวที่ลึกกว่าเดิมแทนครับ

ดั้งนั้น แม้แผลจะสมานตัวได้

แต่ผิวใหม่กลับถูกสร้างขึ้นในระดับที่ลึกกว่า

ระดับพื้นผิวเดิมก้าวหนึ่งครับ

และนี่ก็คือจุดเริ่มต้นของ "แผลเป็นหลุม" นั่นเองครับ

ในทางตรงกันข้าม หากใช้ Duoderm ช่วยสร้างสภาวะที่ชุ่มชื้นให้แก่แผล

เซลล์ผิวหนังก็จะเคลื่อนตัวไปบนพื้นผิวที่เรียบเนียน

ได้อย่างรวดเร็วในอัตราเกือบ 0.5 มม. ต่อชั่วโมงเลยทีเดียว

แม้จะมีความแตกต่างกันไปตามรายงานวิจัยวิชาการต่างๆ

แต่ก็มีรายงานว่า อัตราความเร็วในการสร้างเนื้อเยื่อบุผิวใหม่

จะเร็วขึ้นกว่าตอนที่ปล่อยให้แห้งถึงประมาณ 2 เท่าเลยครับ

เมื่อผิวสมานตัวได้อย่างรวดเร็วและเรียบเนียน

เซลล์สร้างเม็ดสี (Melanocyte) ก็จะถูกกระตุ้นน้อยลง

ทำให้ความเสี่ยงของการเกิดรอยดำลดน้อยลงไปด้วยครับ

สำหรับเคสคนไข้วัย 46 ปีท่านนั้น

พอเธอมีสิวขึ้นและต้องกดออกอีกรอบในจุดอื่น

ครั้งนี้หมอเลยแนะนำให้แปะ Duoderm ทันที

ภายใน 24 ชั่วโมงแรกครับ

โดยให้เปลี่ยนแผ่นแปะใหม่ทุกๆ 3-4 วันครั้ง

พอผ่านไป 2 สัปดาห์ แผลแทบไม่เหลือรอยเลยครับ

ตัวคนไข้เองยังทึ่งแล้วพูดเลยว่า "นี่ใช่ผิวของคนเดิมจริงๆ เหรอคะ"

สรุปใจความสำคัญจาก หมอวี ยองจิน

สะเก็ดแผลไม่ใช่ "หลักฐานของการหายดี"

แต่เป็น "สัญญาณเตือนว่าแผล กำลังสมานตัวในสภาพที่แห้งเกินไป" ต่างหากครับ

และถ้าหากว่าไม่อยากให้เหลือรอยแผลเป็นกวนใจ

การเริ่มปิดแผลในสภาวะเปียกชื้นภายใน 24-48 ชั่วโมงแรกที่เกิดแผล

คือช่วงเวลาทองที่สำคัญและตัดสินผลลัพธ์ได้ดีที่สุดครับ

ถ้าอย่างนั้น ควรแปะ Duoderm

ตอนไหนดีที่สุดครับ?

อย่างไรก็ตาม ใช่ว่าแผ่นแปะนี้ดีแล้วจะใช้ได้กับทุกอย่างนะครับ

เพราะ Duoderm ไม่ใช่ยาสารพัดประโยชน์สำหรับรักษาแผลทุกชนิดครับ

โดยเฉพาะแผลที่สงสัยว่าอาจมีการติดเชื้อ

หากแปะสุ่มสี่สุ่มห้าลงไป

จะกลายเป็นการอุดกักเชื้อแบคทีเรียให้อยู่ข้างในแผล

จนทำให้อาการแย่ลงขึ้นไปอีกได้ครับ

ถ้าผิวรอบๆ แผลเริ่มบวมแดง

รู้สึกร้อนหรือมีอาการปวดตุบๆ

ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจรับการรักษา ก่อนจะแปะ Duoderm นะครับ

อย่างไรก็ตาม หากเป็นแค่แผลสิวหลังกดสิวทั่วไป

หรือแผลถลอกตื้นๆ ตามผิวหนัง

Duoderm ก็ยังคงเป็นตัวช่วยป้องกันรอยแผลเป็น

ที่ง่ายและมีประสิทธิภาพที่สุดครับ

ตอบตรงๆ เคลียร์ชัดๆ กับ 3 คำถามยอดฮิต

ที่คนไข้ถามกันเข้ามาบ่อยที่สุดครับ

Q1. แปะ Duoderm แล้วมันบวมเป็นสีขาวๆ

ต้องลอกออกไหม หรือทิ้งไว้แบบนั้นได้เลย?

ตรงนี้อาจจะทำให้คนสงสัยกันเยอะครับ อาการบวมนูนขาวๆ ที่เห็นนั้น

เป็นปฏิกิริยาปกติที่เกิดจากการที่ Duoderm ดูดซับของเหลวจากแผล

แล้วเปลี่ยนสภาพกลายเป็นเจลครับ

ไม่ได้มีผลข้างเคียงหรือเกิดปัญหาอะไรนะครับ

แต่มันเป็นสัญญาเตือนบอกว่า "น้องกำลังทำงานได้ดีเยี่ยมอยู่" ต่างหากครับ

แต่ถ้าจุดขาวๆ ที่บวมขึ้นมานั้นขยายกว้างจนสุดขอบแผ่นแปะ

หรือเริ่มมีน้ำหนอง น้ำสีเหลืองซึมไหลเยิ้มออกมานอกขอบ

เมื่อนั้นแหละครับคือเวลาที่ต้องเปลี่ยนแผ่นใหม่

โดยปกติแล้ว แผ่นหนึ่งจะแปะได้ยาวนานประมาณ 2-4 วันครับ

แต่เนื่องจากของเหลวที่หลั่งจากแผลของแต่ละคนมีปริมาณไม่เท่ากัน

เลยอาจบอกจำนวนวันเป๊ะๆ แบบเจาะจงได้ยากนิดนึงครับ

Q2. Duoderm แผ่นหนึ่งตั้งหลายบาท

ต้องแปะไว้นานแค่ไหน แผลเป็นถึงจะไม่เหลือครับ?

บอกตรงๆ เลยนะครับ

ช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดคือ "สัปดาห์แรก" ครับ

โดยเฉพาะช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังจากเกิดแผล

จะเป็นช่วงที่เนื้อเยื่อบุผิวมีอัตราการฟื้นฟูและสร้างขึ้นใหม่ได้ดีที่สุดครับ

หากเราช่วยรักษาความชุ่มชื้นไว้ได้ดีเลิศในช่วงเวลานี้แล้ว

หลังจากนั้นก็ไม่จำเป็นถึงขั้นต้องแปะแบบเอาเป็นเอาตายขนาดนั้นแล้วครับ

ปกติถ้าเป็นแค่รอยกดสิวเม็ดเล็กๆ

ใช้แผ่นแปะวนไปแค่ 2-3 แผ่นแผลก็หายดีแล้วครับ

ถ้าประเมินค่าใช้จ่าย ก็ถือว่าหลักร้อยบาทเท่านั้นเองครับ

แต่ถ้าปล่อยให้แผลเป็นหลุมยุบลงไปแล้ว

คิดถึงค่าเลเซอร์กระตุ้นเนื้อเยื่อเพื่อเติมเต็มรอยหลุมภายหลังแล้วล่ะก็

การดูแลด้วยแผ่นแปะแบบนี้ประหยัดและคุ้มค่ากว่าเยอะมากเลยครับ

Q3. แปะ Duoderm แล้วคันยุบยิบ

แบบนี้แพ้หรือเปล่าคะ?

อันนี้เป็นสิ่งที่คนไข้เข้าใจผิดกันเยอะมากๆ เลยครับ

อย่าเพิ่งจับคู่ด่วนสรุปไปว่า คัน = อาการแพ้

ทันทีนะครับ

ในกระบวนการที่แผลกำลังสมานตัว

และเซลล์กำลังสร้างเนื้อเยื่อบุผิวหนาขึ้นมาใหม่นั้น ก็อาจจะมีอาการคันยิบๆ

ร่วมด้วยเล็กน้อย ซึ่งเป็นปฏิกิริยาปกติของร่างกายครับ

แต่ถ้าพอลอกแผ่นปิดแผลออกแล้ว ผิวตรงรอยที่เป็นรูปแผ่นแปะเป๊ะๆ

มีผื่นแดงเป็นรูปปื้นสี่เหลี่ยม หรือมีตุ่มแดงคันชวนทรมาน

หรือมีตุ่มน้ำใสๆ พุพองขึ้นมา

นั่นอาจเป็นอาการของโรคผื่นผิวหนังอักเสบจากการสัมผัส (Contact Dermatitis) ได้ครับ

ในกรณีแบบนั้น ควรรีบลอกออกทันที

แล้วเปลี่ยนไปใช้น้ำยาปิดแผล รูปแบบอื่น หรือยาทาฆ่าเชื้อแทนนะครับ

หวังว่าบทความในวันนี้จะเป็นประโยชน์ต่อทุกคนนะครับ

ในบทความถัดไป หมอจะมาขยายความเรื่อง "ทองคำ 24 ชั่วโมงแรกหลังกดสิว"

และรูทีนการดูแลแผลเพื่อป้องกันรอยแผลเป็นที่หมอแนะนำในคลินิกกันครับ

ทำไมกดสิวเม็ดเดียวกันที่จุดเดียวกันแท้ๆ แต่บางคนทิ้งรอยแผลเป็นไว้

แต่บางคนกลับผิวใสสะอาดหมดจด

เดี๋ยวหมอจะเอาเคสจริงๆ มาวิเคราะห์ให้ดูกันจะๆ ไปเลยครับ

นี่คือข้อมูลดีๆ จาก หมอวี ยองจิน ครับ

บทความแนะนำที่น่าสนใจ

• 
  
  

  รอยแผลเป็นหลุมสิวลึก รักษาหายด้วย คิวร์เจ็ท เพียงครั้งเดียวจริงหรือ? ทำไมคำกล่าวนี้ถึงอันตราย

  
  
  

• รอบรอบการเปลี่ยน Duoderm รู้แค่นี้ก็โปรแล้ว

• 
  
  

  "คิวร์เจ็ท ครั้งเดียวเติมเต็มรอยแผลเป็นหลุมสิวได้หมดเลยจริงไหม?" เจาะลึกความจริงจากปากคุณหมอ

  
  
  

คำถามที่พบบ่อย

Q. พอแปะดูโอเดิร์มแล้วมันจะพองเป็นสีขาว ต้องลอกออกไหม หรือควรปล่อยไว้?

A. หากส่วนที่บวมพองนั้นเต็มไปจนถึงขอบของแผ่นแปะ หรือเริ่มมีของเหลวซึมออกมาตามขอบ ก็ถึงเวลาที่ต้องเปลี่ยนแล้วครับ

Q. ดูโอเดิร์มแผ่นหนึ่งราคาเป็นพันวอนเลยนะ ต้องแปะไว้นานขนาดนั้นถึงจะไม่ทิ้งรอยแผลเป็นเหรอ?

A. พูดตรงๆ เลย สิ่งที่สำคัญที่สุดคือสัปดาห์แรก หลังจากแผลเพิ่งเกิดใหม่ๆ ช่วง 24–48 ชั่วโมงแรกเป็นช่วงที่การสร้างเยื่อบุผิวใหม่เกิดขึ้นอย่างคึกคักที่สุด

Q. หลังติดดูโอเดิร์มแล้วคัน เป็นอาการแพ้หรือเปล่า?

A. ในระหว่างกระบวนการสมานแผล เมื่อเกิดการสร้างเยื่อบุผิวใหม่ อาการคันเล็กน้อยที่เกิดร่วมด้วยถือเป็นปฏิกิริยาปกติครับ

Q. ควรแปะ Duoderm ตอนไหนหลังเกิดแผล ถึงจะให้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดครับ?

A. การแปะแผ่นแปะภายใน 24-48 ชั่วโมงแรกที่เกิดแผลถือเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดครับ เพราะเป็นช่วงที่ผิวหนังจะเริ่มสร้างเซลล์ผิวใหม่ได้ดีที่สุด การรักษาความชุ่มชื้นในช่วงเวลานี้จะช่วยให้ผิวปิดสนิทได้อย่างเรียบเนียนโดยไม่เกิดสะเก็ดแผล ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดรอยแผลเป็นหลุมและรอยดำได้ครับ