เคยไหมที่ตุ่มเล็ก ๆ ขึ้นเต็มแผ่นหลัง เปลี่ยนเจลอาบน้ำไปสองสามยี่ห้อแล้วก็ยังไม่หายไปไหน ถ้าตุ่มมีขนาดเล็กประมาณ 1–2 มม. เท่า ๆ กัน คัน และไม่มีหัวดำหรือหัวขาวปนอยู่เลย อาจไม่ใช่สิว แต่เป็นรูขุมขนอักเสบจากเชื้อยีสต์ที่เรียกกันว่า "สิวเชื้อรา"

พูดง่าย ๆ คือ สิวเกิดจากรูขุมขนอุดตัน ส่วนสิวเชื้อราเกิดจากยีสต์ที่อาศัยอยู่บนผิวเราตามปกติแล้วเพิ่มจำนวนขึ้นในรูขุมขน เจลอาบน้ำสำหรับสิวจึงมักช่วยได้ไม่มาก การให้แพทย์ตรวจหายีสต์ก่อนจึงมักเร็วกว่า

บทความนี้ Beautystone Clinic ย่านฮับจอง กรุงโซล จะพาคุณไปดูวิธีแยกสองแบบนี้ออกจากกัน วิธีใช้เจลล้างตัวให้ถูกถ้าเป็นสิวจริง ปัจจัยที่ทำให้สิวหลังแย่ลง และสัญญาณที่ควรไปพบแพทย์ค่ะ

สิวที่หลังแบบไหนอาจไม่ใช่สิว? ดูจากหัวสิวและอาการคัน

คำตอบสั้น ๆ คือ ให้ดูว่ามีหัวสิวปนอยู่หรือไม่ และตุ่มคันหรือเจ็บ สิวเริ่มต้นจากคอมีโดน* คือรูขุมขนที่ปากรูถูกเซลล์ผิวและน้ำมันอุดไว้ เมื่อมองสิวที่หลังใกล้ ๆ จึงมักเห็นทั้งจุดดำ ตุ่มขาวปิด และตุ่มแดง ขนาดและรูปร่างไม่เท่ากัน และมักเจ็บมากกว่าคัน

*คอมีโดน (Comedone): สิวอุดตันที่เกิดจากเซลล์ผิวและน้ำมันอุดปากรูขุมขน เป็นชื่อเรียกรวมของสิวหัวดำและสิวหัวขาว

สิวเชื้อราหน้าตาต่างออกไป เว็บไซต์ความรู้ DermNet ของสมาคมแพทย์ผิวหนังนิวซีแลนด์อธิบายว่า มักเป็นตุ่มนูนและตุ่มหนองเล็ก ๆ ขนาดใกล้เคียงกัน คัน ขึ้นบริเวณหลังส่วนบนและหน้าอก และจุดที่ต่างจากสิวคือจะไม่เห็นคอมีโดน

งานวิจัยที่ย้อนดูผู้ป่วยอายุ 0–21 ปีจำนวน 110 คนซึ่งยืนยันด้วยการตรวจ KOH (ขูดผิวไปส่องหาเชื้อ) ก็พบว่าตุ่มขนาด 1–2 มม. เท่า ๆ กันมักรวมกันอยู่ที่แนวไรผมหน้าผากและหลังส่วนบน และในผู้ป่วยที่มีการบันทึกอาการคัน 65% บอกว่าคัน ถ้าส่องกระจกดูยาก ลองใช้มือถือถ่ายรูปใกล้ ๆ ในที่สว่าง

สิวเชื้อราที่หลังคืออะไร ทำไมถึงถูกมองข้ามบ่อย

สิวเชื้อรา หรือ Malassezia folliculitis คือรูขุมขนอักเสบจากยีสต์ Malassezia ซึ่งอยู่บนผิวของทุกคนอยู่แล้ว ลองนึกภาพห้องน้ำอับชื้นที่ราขึ้นง่าย ผิวหลังก็คล้ายกัน ยีสต์มักเพิ่มจำนวนเมื่ออากาศร้อนชื้น เหงื่อออกมาก ผิวมัน หรือผิวถูกปิดด้วยครีมบำรุงและครีมกันแดดหนา ๆ

ที่ถูกมองข้ามบ่อยเพราะหน้าตาคล้ายสิวมาก บทความทบทวนเรื่องนี้ระบุว่าภาวะนี้อาจเป็นอยู่หลายปีโดยไม่หายสนิทด้วยยารักษาสิวทั่วไป และถ้าเป็นร่วมกับสิว อาจต้องใช้ทั้งยาต้านเชื้อราและยารักษาสิวควบคู่กัน

งานวิจัยปี 2014 ของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยในเกาหลี นำชิ้นเนื้อของผู้ป่วยรูขุมขนอักเสบ 100 คนมาตรวจใหม่ รอบแรกพบสิวเชื้อรา 20 คน เมื่อตัดชิ้นเนื้อบางต่อเนื่องเพิ่มเป็น 30 คน และเมื่อย้อมสีพิเศษเพิ่มอีกก็เป็น 36 คน กลุ่มนี้เป็นผู้ชาย 83.3% และพบที่ลำตัวมากกว่าใบหน้าหรือขา

ถ้าเป็นสิวอุดตันที่หลัง ใช้เจลล้างตัว Benzoyl Peroxide อย่างไรให้ได้ผล

ถ้ามีคอมีโดนปน มักเป็นสิวที่หลัง สมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน (AAD) แนะนำให้ใช้โฟมล้างตัวที่มี Benzoyl Peroxide ทุกวัน แต่อย่าล้างออกทันที ให้ทิ้งไว้บนหลัง 2–5 นาทีแล้วค่อยล้างออก เพราะผิวหลังหนากว่าผิวหน้า ตัวยาจึงต้องใช้เวลาซึมเข้าผิว

งานวิจัยที่เปรียบเทียบการใช้ Benzoyl Peroxide บนหลัง ชี้ว่าในงานวิจัยก่อนหน้า เจลล้าง 8% ที่ล้างออกภายในราว 20 วินาทีไม่ได้ทำให้เชื้อสิวบนหลังลดลง ขณะที่โฟม 9.8% ที่ทิ้งไว้ 2 นาที วันละครั้งนาน 2 สัปดาห์ ลดเชื้อได้ใกล้เคียงผลิตภัณฑ์ 5.3% แบบทาทิ้งไว้ (งานนี้วัดจำนวนเชื้อ ไม่ใช่จำนวนเม็ดสิว)

เคล็ดลับการใช้ : ความเข้มข้นราว 5.3% มักระคายเคือง แห้ง และลอกน้อยกว่า ส่วนรูขุมขนที่อุดตัน AAD แนะนำให้ใช้เจล Adapalene 0.1% ร่วมหลังอาบน้ำหรือก่อนนอนได้ อุปกรณ์ทายาด้ามยาวช่วยทากลางหลังได้ทั่วขึ้น และควรใช้ผ้าเช็ดตัวหรือชุดนอนสีขาว เพราะ Benzoyl Peroxide อาจทำให้ผ้าซีด

ระยะเวลาที่ควรประเมิน : AAD แนะนำให้ใช้ต่อเนื่อง 6–8 สัปดาห์แล้วค่อยดูว่าดีขึ้นไหม และกว่าจะหายเรียบร้อยอาจใช้เวลา 3–4 เดือน ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสภาพผิวและการดูแลตัวเอง

เหงื่อ สายกระเป๋าเป้ ใยขัดตัว ตัวการที่ทำให้สิวหลังแย่ลง

หลังถูกเสื้อผ้าและกระเป๋ากดทับนาน และเหงื่อแห้งยาก คำแนะนำของ AAD ที่ปรับให้เข้ากับแผ่นหลังมีดังนี้

• หลังออกกำลังกายหรือเหงื่อออก ควรรีบอาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อ

• ชุดออกกำลังกายเลือกผ้าที่แห้งเร็ว ใส่หลวม ๆ และซักทุกครั้งที่ใส่

• ถ้าตุ่มขึ้นตรงที่สายกระเป๋าเป้พาดอยู่ ลองเปลี่ยนมาใช้กระเป๋าถือ

• ใยขัดตัว แปรงขัดหลัง และสครับเม็ดทำให้อักเสบมากขึ้น ใช้ฟองล้างเบา ๆ แทน

• แดดไม่ได้ช่วยให้สิวหาย กลับทำให้รอยสิวเข้มขึ้น

นิสัยเหล่านี้ช่วยได้ทั้งสองแบบ แต่ไม่ได้ทำให้ยีสต์ลดลง ถ้าตุ่มคันยังขึ้นต่อเนื่องควรไปตรวจ

ผลข้างเคียง ข้อควรระวัง และเมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

DermNet ระบุว่ายาต้านเชื้อราแบบทา เช่น แชมพู Selenium sulfide หรือ Ketoconazole ใช้ได้ผลกับสิวเชื้อราเกือบทุกกรณี แต่หายแล้วกลับมาเป็นซ้ำได้บ่อย จึงมีการใช้ต่อสัปดาห์ละครั้งเพื่อคุมไว้ ยาทาทั้งกลุ่มนี้และ Benzoyl Peroxide อาจทำให้ผิวแดง แห้ง หรือแสบได้เล็กน้อย ซึ่งมักดีขึ้นในไม่กี่วันเมื่อปรับความถี่ หากมีอาการผิดปกติหรือเป็นนาน ควรรีบปรึกษาแพทย์

อีกเรื่องที่ควรรู้ ในงานวิจัย 110 คนข้างต้น ผู้ป่วยสิวเชื้อรามากกว่า 75% เพิ่งได้รับยาปฏิชีวนะรักษาสิว ถ้ากินยาปฏิชีวนะอยู่แล้วตุ่มคันกลับเพิ่มขึ้น ควรแจ้งแพทย์ที่สั่งยา

ควรไปพบแพทย์ก่อนเปลี่ยนเจลอาบน้ำอีกครั้ง ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ :

• มีก้อนลึก กดแล้วเจ็บ

• ใช้เจลล้างตัวครบ 6–8 สัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้น

• ตุ่มคันขนาดเท่า ๆ กันขึ้นหนาแน่นที่หลังส่วนบนและหน้าอก

• เริ่มมีรอยดำ รอยแดง หรือหลุมสิว

ที่ Beautystone Clinic แพทย์จะขูดผิวตุ่มเบา ๆ เพื่อดูว่ามียีสต์หรือไม่ แล้ววางแผนว่าจะใช้ยาต้านเชื้อรากับยารักษาสิวอย่างไร พร้อมดูจุดที่เริ่มมีรอยไปด้วย ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับการตรวจและยาที่แพทย์สั่ง แพทย์จะเป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคล

สรุป

• ตุ่มที่หลังขนาดเท่า ๆ กัน คัน และไม่มีหัวสิว อาจเป็นสิวเชื้อรา ไม่ใช่สิว

• สิวเชื้อรามักไม่ลดลงด้วยเจลล้างสิว ควรตรวจหายีสต์ก่อนเปลี่ยนผลิตภัณฑ์

• ถ้ามีหัวสิวปน ใช้ Benzoyl Peroxide ทิ้งไว้ 2–5 นาทีแล้วล้างออก และประเมินที่ 6–8 สัปดาห์

• ลดเหงื่ออับ สายกระเป๋าเป้ และการขัดถู ช่วยได้ทั้งสองแบบ

ทั้งนี้ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล และสองภาวะนี้เป็นพร้อมกันได้ ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินก่อนตัดสินใจ

หากคุณกำลังกังวลว่าเปลี่ยนเจลอาบน้ำมาหลายยี่ห้อแล้วสิวหลังก็ยังไม่หาย ส่งรูปหลังส่วนบนที่ถ่ายในที่สว่าง พร้อมชื่อผลิตภัณฑ์หรือยาที่เคยใช้ มาให้ Beautystone Clinic ย่านฮับจอง กรุงโซล ช่วยดูได้เลย ปรึกษาฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย แอด LINE มาปรึกษาคุณหมอได้เลยนะคะ