รอยดำหลังเลเซอร์ขนส่วนใหญ่ค่อย ๆ จางลงได้ค่ะ รอยสีน้ำตาลที่อยู่ในผิวชั้นบนอาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปีกว่าจะจางถ้าไม่ได้รักษา ระหว่างนี้สิ่งที่ควรทำก่อนคือกันแดดและเลี่ยงการเสียดสี แล้วค่อยกำหนดรอบต่อไปตามรอยที่ยังเหลืออยู่ค่ะ

บทความนี้จะพาไปดูว่ารอยดำเกิดจากอะไร อาการแบบไหนรอได้ แบบไหนควรรีบติดต่อ และควรเว้นนานแค่ไหนก่อนเลเซอร์ขนครั้งต่อไปนะคะ

สรุปสั้น ๆ

• รอยดำหลังเลเซอร์ขนเกิดจากความร้อนที่ทำให้ผิวอักเสบจนสร้างเม็ดสีเพิ่ม ส่วนใหญ่จางได้ แต่บางส่วนอาจค้างอยู่นาน

• ระยะเวลา: รอยในผิวชั้นบนอาจใช้หลายเดือนถึงหลายปีกว่าจะจาง ถ้าไม่ได้รักษา

• ความยาวคลื่น: มีรายงานสีผิวเปลี่ยนสูงสุด 19% กับเลเซอร์คลื่นสั้น และ 2-3% กับ Nd:YAG 1064nm

• ถ้ายังมีรอยดำ ให้เริ่มจากกันแดดและลดการเสียดสี แล้วค่อยนัดรอบต่อไปหลังแพทย์ดูผิวอีกครั้ง

เลเซอร์ขนแล้วเป็นรอยดำ เกิดจากอะไร?

ต้นเหตุคือความร้อนจากเลเซอร์ที่ไปถึงผิวรอบรากขน เมื่อผิวตรงนั้นอักเสบ เซลล์สร้างเม็ดสีจะผลิตเมลานินออกมามากขึ้น ทางการแพทย์เรียกว่ารอยดำหลังการอักเสบ หรือ PIH พูดง่าย ๆ คือคล้ายรอยที่ค้างอยู่หลังแผลหรือสิวหายแล้ว

*PIH: ย่อมาจาก Post-inflammatory hyperpigmentation คือรอยสีน้ำตาลที่ค้างอยู่ตรงที่เคยอักเสบหรือเป็นแผล*

จุดที่เกิดง่ายคือบริเวณที่สีผิวเดิมเข้มอยู่แล้ว เช่น รักแร้และขอบบิกินี่ รวมถึงผิวที่เพิ่งไปตากแดดมาก่อนทำ ยิ่งผิวคล้ำ รอยดำมักเข้มกว่าและอยู่นานกว่า*

*อ้างอิงข้อมูลผิวหนังของ DermNet นิวซีแลนด์

ผิวที่เพิ่งตากแดดมีเมลานินมากขึ้น จึงดูดความร้อนจากเลเซอร์ไปด้วย คล้ายเสื้อสีเข้มที่ร้อนเร็วกว่าเสื้อสีขาว เกณฑ์ว่าผิวคล้ำแดดควรเลื่อนไหม อ่านได้ในบทความเรื่องเลเซอร์ขนตอนผิวคล้ำแดด

รอยดำหลังเลเซอร์ขน อยู่นานแค่ไหนกว่าจะจาง?

ดูจากสีของรอยได้คร่าว ๆ รอยสีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลเข้มมักอยู่ในหนังกำพร้าซึ่งเป็นผิวชั้นบน ถ้าไม่ได้รักษา อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงหลายปีกว่าจะจาง ถ้ารอยออกสีเทาอมฟ้า แปลว่าเม็ดสีลงไปถึงชั้นหนังแท้ ซึ่งอาจอยู่นานมากหรือไม่จางไปเลย

เมื่อเวลาผ่านไป สีผิวของคนส่วนใหญ่กลับมาใกล้เคียงเดิม แต่ก็มีรายงานว่าบางคนสีผิวเปลี่ยนไปแล้วไม่กลับคืน* ผลลัพธ์ที่ได้อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสีผิวเดิมและการดูแลตัวเอง

*อ้างอิงคำแนะนำสำหรับผู้ป่วยของสมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน (AAD)

ระหว่างรอให้จาง สิ่งที่ทำให้รอยเข้มขึ้นคือแสงแดดและการอักเสบซ้ำที่จุดเดิม จึงควรทากันแดด SPF 30 ขึ้นไปทุกวัน และใส่เสื้อผ้าปิดบริเวณนั้นช่วยอีกทาง ห้ามขัด เกา หรือถูแรง ๆ ตรงรอยดำ

ผลข้างเคียงหลังเลเซอร์ขน อาการแบบไหนรอได้ แบบไหนควรรีบติดต่อ?

อาการแดง บวม และแสบเล็กน้อยในวันที่ทำ มักยุบลงภายใน 1-3 วัน ถ้าหลังจากนั้นเหลือแค่รอยสีน้ำตาล ยังไม่ต้องรีบไปพบแพทย์ ดูแลเรื่องแดดแล้วสังเกตต่อได้

แต่อาการต่อไปนี้อาจเป็นแผลไหม้หรือการติดเชื้อ ซึ่งต่างจากรอยดำธรรมดา ไม่ควรรอดูเอง ให้รีบติดต่อคลินิกที่ทำ

• มีตุ่มน้ำพองหรือน้ำเหลืองซึมตรงที่ยิงเลเซอร์

• ผ่านไป 3 วันแล้ว ผิวแดงและร้อนกลับลามกว้างขึ้น

• มีตุ่มหนองหลายตุ่มและเจ็บ

• หลังเลเซอร์รอบปาก มีตุ่มน้ำใสเล็ก ๆ ขึ้นเป็นกลุ่มและแสบ (เริมกำเริบ)

หากมีอาการผิดปกติ ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันที ข้อความทาง LINE ใช้แทนการตรวจไม่ได้ ถ้าผิวแดงแสบคล้ายโดนความร้อนลวก วิธีดูแลช่วงแรกอยู่ในบทความดูแลผิวแดงคล้ายไหม้หลังเลเซอร์ขน

ยังมีรอยดำอยู่ ควรเว้นกี่วันก่อนเลเซอร์ขนครั้งต่อไป?

ไม่มีจำนวนวันตายตัว เกณฑ์คือรอยดำยังเข้มแค่ไหน ถ้ายังเข้มชัด ควรเลื่อนรอบต่อไปแล้วให้แพทย์ดูผิวอีกครั้ง เพราะถ้ายิงซ้ำด้วยพลังงานเท่าเดิมบนรอยดำ ผิวที่มีเมลานินมากจะดูดความร้อนมากขึ้น การอักเสบซ้อนทับกัน และรอยอาจเข้มกว่าเดิม

ก่อนทำรอบใหม่ ให้ถ่ายรูปบริเวณที่มีรอยไว้ แล้วเทียบกับรูปรอบก่อนในแสงเดียวกัน ถ้ารอยจางลงชัดและผิวไม่แดงแล้ว แพทย์จะปรับความยาวคลื่นและพลังงานตามสีผิวตอนนั้น ส่วนจำนวนครั้งและระยะห่างที่เหมาะ แพทย์จะเป็นผู้ประเมินเป็นรายบุคคล

ผิวคล้ำหรือรักแร้ดำ เลเซอร์ขนแบบไหนมีโอกาสเกิดรอยดำน้อยกว่า?

ความยาวคลื่นที่ยาวกว่ามีรายงานการเปลี่ยนสีผิวน้อยกว่า งานทบทวนที่รวบรวมหลายงานวิจัยเรื่องผลข้างเคียงของเลเซอร์ขนพบการเปลี่ยนสีผิวสูงสุด 19% กับเลเซอร์คลื่นสั้น และ 2-3% กับ Nd:YAG 1064nm ความต่างนี้ชัดขึ้นในคนผิวเข้ม ตัวเลขนี้รวมจากหลายงานที่ใช้เครื่องต่างกัน จึงใช้ดูเป็นภาพรวมเท่านั้น

เครื่อง GentleMax Pro Plus มีสองความยาวคลื่นในเครื่องเดียว คือ Alexandrite 755nm และ Nd:YAG 1064nm สองคลื่นนี้ลงลึกไม่เท่ากันและเหมาะกับลักษณะขนต่างกัน พูดง่าย ๆ คือคล้ายไฟฉายสองกระบอกที่ส่องได้ไกลไม่เท่ากัน ในผู้ชายที่ขนหนามาก หรือเคยเลเซอร์มาแล้วขนไม่ค่อยร่วง รากขนมักอยู่ลึก แพทย์จึงผสม 1064nm เข้าไปด้วย

จุดที่เคยเกิดรอยดำ แพทย์จะดูสีผิวและความหนาของขนใหม่ก่อนกำหนดสัดส่วนคลื่นกับพลังงาน ผลที่ได้อาจต่างกันไปในแต่ละคน

เลเซอร์ขนระหว่างเที่ยวเกาหลี ต้องเลื่อนเที่ยวบินกลับไหม?

ไม่จำเป็นต้องเลื่อนเที่ยวบินกลับเพราะเลเซอร์ขน ยกเว้นวันที่ได้รับยาให้หลับ (sedation) แต่ถ้าระหว่างเที่ยวต้องอยู่กลางแดดนาน ๆ ควรทากันแดดและปิดบริเวณที่ทำไว้ เพราะแดดทำให้รอยดำเข้มขึ้นได้

ฟิลเลอร์ (Filler) บางแบบเปลี่ยนรูปหน้าตั้งแต่วันที่ทำ แต่เลเซอร์ขนค่อย ๆ ทำให้ขนบางลงทีละรอบ มาครั้งเดียวจึงไม่ได้แทนจำนวนครั้งทั้งหมด แต่ได้ให้แพทย์ดูรอยดำและวางแผนความยาวคลื่นรอบต่อไป

กลับถึงไทยแล้ว ถ้าอยากให้ดูรอยดำ ถ่ายรูปแล้วส่งมาถามทาง LINE ได้ แต่ถ้ามีตุ่มน้ำพอง มีหนอง หรือผิวแดงร้อนลามกว้างขึ้น ควรไปพบแพทย์ที่สถานพยาบาลใกล้บ้านก่อน

สรุป: ก่อนนัดเลเซอร์ขนรอบต่อไป ควรจดอะไรไปถามคุณหมอ

สิ่งที่ควรจดไว้คือความยาวคลื่นที่ใช้ในแต่ละรอบ (755nm หรือ 1064nm) คู่กับวันที่เริ่มเห็นรอยดำ ถ่ายรูปรอยซ้ำทุก 2-4 สัปดาห์ในแสงเดียวกันจะเห็นว่าจางเร็วแค่ไหน ถ้าหลายเดือนแล้วยังเหมือนเดิมหรือออกสีเทา ลองถามคุณหมอเรื่องยาทาร่วมด้วย

ก่อนตัดสินใจ ลองถามคุณหมอว่าความยาวคลื่นแบบไหนเหมาะกับผิวรักแร้หรือบิกินี่ของคุณ แล้วแอด LINE มาปรึกษาคุณหมอที่ Beautystone Clinic ย่านฮับจอง กรุงโซล ได้เลยนะคะ ที่คลินิกมีเจ้าหน้าที่ที่พูดภาษาไทยได้ จึงปรึกษาเป็นภาษาไทยได้โดยตรง ตอนทักครั้งแรก แนบรูปรอยดำ วันที่เลเซอร์ครั้งล่าสุด และความยาวคลื่นที่เคยใช้ถ้าทราบ มาด้วยนะคะ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• อาการหลังเลเซอร์ขนและการเปลี่ยนสีผิว (AAD)

• รวมผลข้างเคียงของเลเซอร์ขนตามความยาวคลื่น (Lasers Med Sci, 2006)

• รอยดำหลังการอักเสบ ระยะที่จาง และการรักษา (J Clin Aesthet Dermatol, 2010)

• สาเหตุของรอยดำหลังการอักเสบในผิวสีเข้ม (DermNet)