นั่นน่าจะเป็นเพราะต่อมน้ำลายใต้หู (parotid gland) ครับ

ถ้าลองส่องกระจกดูรูปหน้าจากด้านข้าง จะเห็นว่ามีผู้ชายหลายคนที่บริเวณใต้ใบหูดูนูนบวมออกมาเป็นพิเศษ พอเห็นรูปถ่ายมุมข้างตอนไปปาร์ตี้สังสรรค์แล้วรู้สึกขัดใจเพราะกรอบหน้าดูดูกลมมน ก็เลยลองไปฉีด Botox กรามมา แต่ผ่านไปเป็นเดือนแล้วกรอบหน้าก็ยังไม่ค่อยเปลี่ยนไปเลย

[ที่มา: มีอยู่ในภาพ]

สรุปในบรรทัดเดียว. บริเวณนั้นอาจไม่ใช่กรามเหลี่ยม แต่เป็นต่อมน้ำลายใต้หู (Parotid gland) ครับ ถ้าตำแหน่งต่างกัน การรักษาก็ต้องต่างกันไปด้วย

กรามเหลี่ยมกับต่อมน้ำลายใต้หู ไม่ใช่ตำแหน่งเดียวกันนะครับ

Botox กราม เป็นการฉีดเข้าไปที่กล้ามเนื้อบดเคี้ยว (Masseter muscle) ครับ เวลาเรากัดฟันแน่นๆ แล้วลองคลำดูบริเวณมุมกราม ถ้าเจอก้อนแข็งๆ เด้งสู้มือ นั่นคือกล้ามเนื้อบดเคี้ยวครับ

ส่วนต่อมน้ำลายใต้หูจะอยู่สูงกว่านั้น คืออยู่ใต้ใบหูยาวไปจนถึงข้างแก้ม ถ้าคุณไม่ได้มีอาการนอนกัดฟันรุนแรงแต่หน้าด้านข้างดูจับตัวกลมๆ มีความเป็นไปได้สูงมากที่ต่อมน้ำลายใต้หูจะโตขึ้น ไม่ใช่กล้ามเนื้อบดเคี้ยวครับ

สำหรับผู้ชายหลายๆ คน มักจะมีนิสัยชอบกัดฟันแน่น ชอบทานของเคี้ยวเคี้ยวยากๆ หรือมีอาการต่อมน้ำลายบวมสะสมหลังจากการดื่มแอลกอฮอล์ ทำให้ต่อมน้ำลายใต้หูพัฒนายิ่งขึ้น ซึ่งบริเวณนี้ฉีด Botox กรามไปก็แทบจะไม่ช่วยให้ยุบลงเลยครับ

วิธีเช็กว่าความนูนข้างแก้มของคุณเกิดจากอะไร

คุณสามารถแยกแยะเองคร่าวๆ ได้ที่บ้านเลยครับ ลองกัดฟันให้แน่นๆ ดู หากบริเวณมุมกรามด้านล่างนูนแข็งขึ้นมาสู้มือ แสดงว่าเป็นเพราะกล้ามเนื้อบดเคี้ยวพัฒนา กรณีนี้การฉีด Botox กรามถือว่าตอบโจทย์ครับ

ในทางกลับกัน ถ้ากัดฟันแล้วตรงนั้นไม่ได้นูนแข็งขึ้นมามาก แต่บริเวณใต้หู หรือตั้งแต่หลังติ่งหูลงมาจนถึงเหนือกรามดูนูนบวมอยู่ตลอดเวลา มีความน่าจะเป็นสูงมากว่าจะเกิดจากภาวะต่อมน้ำลายใต้หูโต (Parotid gland hypertrophy) ครับ

แน่นอนว่าหลายคนก็มีขนาดโตขึ้นทั้งสองส่วนพร้อมๆ กัน ดังนั้นในการให้คำปรึกษา การที่แพทย์ได้ใช้มือคลำตรวจทั้งสองตำแหน่งด้วยตัวเองเพื่อวิเคราะห์ว่าส่วนไหนคือสาเหตุหลัก จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะตัดสินความสำเร็จของการรักษาครับ

เรื่องที่กังวลที่สุด: ระยะเวลาพักฟื้นและการแสดงสีหน้า

เหตุผลที่ผู้ชายมักจะลังเลในการฉีด Botox ปกติจะมีอยู่ 2 ข้อครับ คือกลัวคนอื่นที่ทำงานจับได้ และกลัวว่าเวลายิ้มแล้วหน้าจะแข็งดูไม่เป็นธรรมชาติ

การฉีด Botox ต่อมน้ำลายใต้หูจะเป็นการใช้เข็มขนาดเล็กมากๆ ฉีดกระจายตัวยาปริมาณน้อยเข้าไปในต่อมน้ำลาย หลังทำจึงแทบไม่มีรอยช้ำหรือรอยบวมเลย หลายคนแอบมาฉีดช่วงพักเที่ยงแล้วกลับไปประชุมบ่ายต่อได้สบายๆ เลยครับ

ในแง่ของสีหน้าก็ถือว่าปลอดภัยกว่าการฉีด Botox กรามด้วยครับ เพราะการฉีด Botox กรามถ้าใช้ปริมาณยามากเกินไป เวลายิ้มมุมปากอาจจะดูแข็งๆ ฝืนๆ ได้ แต่ต่อมน้ำลายใต้หูเป็นคนละตำแหน่งกับกล้ามเนื้อที่ใช้แสดงสีหน้า จึงส่งผลกระทบสะเทือนน้อยกว่ามาก อย่างไรก็ตาม ปริมาณยาที่มากเกินไปอาจทำให้การหลั่งน้ำลายลดลงจนรู้สึกปากแห้งได้ จึงจำเป็นต้องเลือกแพทย์ที่เชี่ยวชาญ คุมปริมาณยาได้อย่างเหมาะสมครับ

เมื่อไหร่จะเริ่มเห็นผลและผลลัพธ์อยู่ได้นานแค่ไหน

Botox ต่อมน้ำลายใต้หูจะเห็นผลช้ากว่า Botox กรามนิดหน่อยครับ ขนาดจะเริ่มลดลงหลังจากฉีดประมาณ 2-4 สัปดาห์ และจะเห็นผลลัพธ์สูงสุดในช่วงเดือนที่ 1-2 พอมองกระจกแล้วรู้สึกว่า "เออ หน้าดูเรียวลงนะ" ก็คือช่วงหนึ่งเดือนผ่านไปครับ

ระยะเวลาคงผลลัพธ์โดยทั่วไปจะอยู่ที่ประมาณ 5-7 เดือน สำหรับคนที่นอนกัดฟันรุนแรง ชอบเคี้ยวของแข็งๆ หรือดื่มบ่อย โบท็อกซ์อาจจะสลายตัวเร็วขึ้นเล็กน้อย หลายๆ คนจึงนิยมแพลนมาฉีดปีละ 2 ครั้งครับ

ถึงแม้จะเพิ่มปริมาณยาในการฉีดครั้งเดียว ก็ไม่ได้ช่วยให้ผลลัพธ์อยู่ได้นานขึ้นอย่างเห็นได้ชัด แถมยังเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงต่อการแสดงสีหน้าและการหลั่งน้ำลายอีกด้วย ดังนั้นการมาฉีดตามรอบระยะเวลาที่เหมาะสมจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดครับ

สิ่งที่ควรถามตอนปรึกษาหมอ

ถ้าคุณเข้าไปปรึกษาคุณหมอเรื่องกรอบหน้าด้านข้างที่มีวอลลุ่มหนา แนะนำให้เช็ก 3 ข้อนี้ครับ

ข้อแรก คุณหมอได้ใช้มือช่วยคลำเพื่อประเมินจริงๆ ไหมว่าเป็นกล้ามเนื้อกรามหรือต่อมน้ำลายใต้หู เพราะถ้าแค่ดูรูปแล้วบอกว่า "ทำ Botox กรามเลยครับ" แสดงว่าข้ามขั้นตอนการวินิจฉัยตำแหน่งไปแล้วครับ

ข้อสอง จำเป็นต้องทำทั้งสองตำแหน่งพร้อมกันไหม ในกรณีที่โตทั้งสองจุด การแก้ไขไปพร้อมๆ กันจะช่วยให้กรอบหน้าดูเรียวสวยเป็นธรรมชาติมากกว่าครับ

ข้อสาม เกณฑ์ปริมาณยาส่วนบุคคลแทนที่จะถามว่า "ปกติฉีดกี่ยูนิตครับ" เปลี่ยนเป็นถามว่า "ประเมินจากขนาดกล้ามเนื้อและต่อมน้ำลายของผมแล้ว แนะนำให้ใช้ปริมาณเท่าไหร่ดีครับ" จะเป็นคำถามที่ดีกว่ามากครับ เพราะผลข้างเคียงอย่างเรื่องน้ำลายลดลงหรือหน้าแข็งตึง ส่วนใหญ่ล้วนเกิดจากปริมาณยาที่มากเกินไปทั้งนั้นครับ

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไป การตัดสินใจเข้ารับการรักษาและปริมาณยาที่เหมาะสม ควรยึดตามคำวินิจฉัยของแพทย์ผู้ทำการรักษาโดยตรงเป็นสำคัญนะครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q. สามารถฉีด Botox กรามร่วมกับ Botox ต่อมน้ำลายใต้หูพร้อมกันได้ไหม?

A. ได้ครับ ในกรณีที่คนไข้มีขนาดโตขึ้นทั้งสองจุดก็สามารถฉีดร่วมกันได้ แต่เนื่องจากปริมาณยารวมจะเพิ่มมากขึ้น แนะนำให้เลือกรับบริการกับสถานพยาบาลที่แพทย์ตรวจประเมินกล้ามเนื้อและต่อมน้ำลายอย่างละเอียด เพื่อจัดสรรปริมาณยาได้อย่างปลอดภัยครับ

Q. หลังทำแล้ว สามารถไปงานเลี้ยงสังสรรค์ ออกกำลังกาย หรือเข้าซาวน่าได้เมื่อไหร่?

A. ในวันแรกที่ฉีด แนะนำให้หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักๆ การเข้าซาวน่า และการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก่อนครับ ส่วนวันถัดไปสามารถใช้ชีวิตประจำวันและไปร่วมงานเลี้ยงได้ตามปกติเลยครับ

Q. ถ้าฉีดแล้วรู้สึกไม่ค่อยเห็นผล ครั้งต่อไปควรเพิ่มปริมาณยาสิคะ?

A. ก่อนจะตัดสินใจเพิ่มปริมาณยา แนะนำให้กลับไปวินิจฉัยตำแหน่งใหม่อีกครั้งก่อนครับ หากเห็นผลน้อย อาจเกิดจากการฉีดไม่ตรงตำแหน่งเป้าหมาย หรือสาเหตุอาจไม่ได้มาจากต่อมน้ำลาย แต่เป็นเพราะปัจจัยอื่นๆ เช่น ไขมันใต้ผิวหนัง หรือผิวหย่อนคล้อย ซึ่งต้องได้รับการประเมินร่วมกันครับ

บทความน่าอ่านเพิ่มเติม

• Botox กราม vs ฟิลเลอร์คาง วิธีปรับกรอบหน้าให้เป๊ะต่างกันอย่างไร

• ผู้ชายที่มีเหนียงใต้คางลดยาก ออกกำลังกายอย่างเดียวจะช่วยได้จริงไหม

• ผลข้างเคียง Botox หน้าแข็งยิ้มไม่ได้จริงไหม? — เจาะลึกความจริงเรื่องปริมาณยูนิต

• เมื่อผู้ชายก็ต้องยกกระชับหน้า สัญญาณการเปลี่ยนแปลงของกรอบหน้าในวัย 30+