คนที่กำลังวางแผนทำหัตถการมักมีคำถามคล้ายกันว่า ถ้าวันนัดดันไปตรงกับช่วงมีประจำเดือนพอดี จะต้องเลื่อนออกไปก่อนไหม

ในโลกออนไลน์มีคำแนะนำเยอะมาก ทั้งเรื่องช่วงก่อนมีประจำเดือนจะบวมง่าย หรือช่วงมีประจำเดือนจะเจ็บกว่าปกติ แต่พอไปดูงานวิจัยจริง ๆ แล้ว ผลที่ได้กลับไม่ได้ไปในทางเดียวกันทั้งหมด บางงานเห็นความแตกต่าง บางงานไม่เห็นเลย

บทความนี้ Beautystone Clinic จะพาคุณไปดูว่าข้อมูลทางการแพทย์บอกอะไรไว้บ้าง อะไรที่ยังสรุปแน่ชัดไม่ได้ และควรใช้อะไรเป็นเกณฑ์เวลาเลือกวันนัดค่ะ

รอบเดือนแบ่งออกเป็นสี่ช่วงหลัก

ก่อนจะไปถึงเรื่องความเจ็บ ขอปูพื้นเรื่องรอบเดือนสั้น ๆ ก่อน โดยทั่วไปรอบเดือนหนึ่งรอบจะถูกแบ่งออกเป็นสี่ช่วง แต่ละช่วงมีระดับฮอร์โมนต่างกัน

• ช่วงมีประจำเดือน คือช่วงที่มีเลือดออก หลายคนมีอาการปวดท้องน้อยร่วมด้วยในช่วงนี้

• ช่วงก่อนไข่ตก คือช่วงหลังประจำเดือนหมดจนถึงก่อนไข่ตก ระดับเอสโตรเจนจะค่อย ๆ สูงขึ้น

• ช่วงไข่ตก คือช่วงสั้น ๆ ประมาณกลางรอบ ที่ไข่ถูกปล่อยออกมา

• ช่วงหลังไข่ตก คือช่วงตั้งแต่ไข่ตกจนถึงรอบถัดไป โปรเจสเตอโรนจะสูงขึ้นแล้วลดลงก่อนมีประจำเดือน

การขึ้นลงของฮอร์โมนแบบนี้เป็นเรื่องปกติของร่างกาย และเป็นที่รู้กันว่าส่งผลต่อความรู้สึกโดยรวมได้ แต่จะส่งผลมากน้อยแค่ไหน กับใคร และออกมาในรูปแบบไหน อันนี้ต่างกันไปในแต่ละคนจริง ๆ

ความไวต่อความเจ็บเปลี่ยนตามรอบเดือนหรือไม่

คำตอบสั้น ๆ คือมีรายงานว่าเปลี่ยนได้ แต่ผลการศึกษายังไม่ตรงกันทั้งหมด

มีงานวิจัยนำร่องขนาดเล็กที่ใช้การกระตุ้นด้วยไฟฟ้าเปรียบเทียบแต่ละช่วงของรอบเดือน พบว่าในช่วงก่อนมีประจำเดือน ระดับที่ผู้เข้าร่วมเริ่มรับรู้ความรู้สึกและเริ่มรู้สึกเจ็บจะต่ำลง พูดง่าย ๆ คือรับรู้สิ่งกระตุ้นได้ไวขึ้นกว่าช่วงอื่น และในกลุ่มที่ปวดประจำเดือนรุนแรง คะแนนความเจ็บที่ประเมินเองก็สูงกว่าอีกกลุ่มโดยรวม

แต่ในงานเดียวกันนั้นเอง ผู้วิจัยก็พูดถึงงานก่อนหน้าที่ไม่พบความแตกต่างระหว่างช่วงของรอบเดือนเลย และหลายงานมีจำนวนผู้เข้าร่วมน้อยมาก จึงยังไปไม่ถึงจุดที่จะบอกได้ว่าช่วงไหนจะเจ็บมากกว่ากันเป็นตัวเลขชัดเจน

อีกอย่างที่อยากให้เก็บไว้คิดคือ ความรู้สึกระหว่างทำหัตถการไม่ได้ขึ้นกับรอบเดือนอย่างเดียว การใช้ยาชาทาแบบทิ้งเวลาให้พอ ตำแหน่งที่ทำ ความตื่นเต้นในวันนั้น หรือการนอนไม่พอ ล้วนมีผลไม่แพ้กัน

อาการบวมและรอยช้ำเกี่ยวข้องกับรอบเดือนแค่ไหน

ความรู้สึกอึดอัด แน่นท้อง หรือเจ็บคัดเต้านมในช่วงก่อนมีประจำเดือน เป็นอาการที่พบได้บ่อย และถูกระบุไว้เป็นอาการทางกายในบทความปริทัศน์ทางการแพทย์เรื่องกลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือนด้วย การที่ร่างกายรู้สึกหนักและอืดในช่วงนี้จึงไม่ใช่เรื่องแปลก

แต่จุดที่ต้องแยกให้ออกคือ ความรู้สึกว่าตัวบวมน้ำ กับอาการบวมหลังทำหัตถการ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน งานวิจัยคุณภาพสูงที่เปรียบเทียบตรง ๆ ว่าอาการบวมหลังทำหัตถการจะมากขึ้นในช่วงไหนของรอบเดือนนั้น ยังมีไม่มาก จึงยังตอบแบบฟันธงไม่ได้

เรื่องรอยช้ำก็คล้ายกัน ปัจจัยที่เกี่ยวข้องมากกว่ามักเป็นตำแหน่งของเส้นเลือดตรงจุดที่เข็มผ่าน ขนาดของเข็มที่ใช้ เทคนิคของผู้ทำ รวมถึงยาและอาหารเสริมที่กินอยู่ มากกว่าจะเป็นเรื่องของรอบเดือนโดยตรง

ข้อควรระวังและผลข้างเคียงที่ควรรู้

สิ่งแรกที่อยากให้เข้าใจตรงกันคือ ไม่มีช่วงไหนของรอบเดือนที่ทำให้หัตถการกลายเป็นเรื่องอันตรายในตัวมันเอง การเลื่อนวันนัดจึงไม่ใช่เงื่อนไขทางการแพทย์ แต่เป็นเรื่องของความสบายตัวส่วนบุคคลมากกว่า

ในวันที่มาถึงคลินิก ขอให้แจ้งได้เลยแบบไม่ต้องเกรงใจ ว่าปวดประจำเดือนมากไหม กินยาแก้ปวดหรืออาหารเสริมตัวไหนอยู่ และมีโอกาสตั้งครรภ์หรือไม่ ยาแก้ปวดและอาหารเสริมบางชนิดที่หาซื้อได้เองมีฤทธิ์ทำให้เลือดแข็งตัวช้าลง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับรอยช้ำได้ แต่ยาที่แพทย์สั่งไว้ไม่ควรหยุดเองโดยพลการ ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ

หลังทำหัตถการอาจมีรอยแดง อาการบวม หรือรอยช้ำได้ ซึ่งส่วนใหญ่จะค่อย ๆ ดีขึ้นภายในไม่กี่วันถึงราวหนึ่งสัปดาห์ หากอาการยืดเยื้อกว่านั้น เจ็บมากขึ้น หรือมีไข้ร่วมด้วย ให้ติดต่อกลับมาที่คลินิกหรือพบแพทย์โดยเร็ว

วิธีเลือกวันนัดให้สบายตัว

เมื่อไม่มีข้อห้ามทางการแพทย์ การเลือกวันจึงกลับมาอยู่ที่ว่าวันไหนคุณจะผ่านไปได้สบายที่สุด แนวทางที่ใช้ได้จริงมีดังนี้

• ถ้าปวดประจำเดือนหนักหรือมีอาการก่อนมีประจำเดือนชัดเจน การเลี่ยงไม่กี่วันนั้นช่วยให้วันนัดผ่านไปง่ายขึ้นได้

• ลองจดบันทึกสภาพร่างกายและความรู้สึกเจ็บสักสองถึงสามรอบ ข้อมูลของตัวเองจะแม่นกว่าตารางสำเร็จรูปทั่วไป

• ถ้ามีงานสำคัญรออยู่ ควรเผื่อวันไว้ให้พอ ไม่ว่าจะอยู่ในช่วงไหนของรอบเดือนก็ตาม

• อย่าใช้รอบเดือนเป็นเหตุผลในการเลื่อนการดูแลหรือการรักษาที่จำเป็นออกไปเรื่อย ๆ

ถ้ายังลังเล การโทรหรือทักมาถามก่อนก็ไม่ใช่เรื่องน่าอาย เพราะการนัดที่ดีคือการนัดที่คุณไปถึงคลินิกด้วยสภาพร่างกายที่พร้อมที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

สรุป

มีรายงานว่าความไวต่อความเจ็บอาจเปลี่ยนไปตามช่วงของรอบเดือน แต่ผลการศึกษายังไม่ตรงกัน และความแตกต่างระหว่างบุคคลก็สูงมาก ส่วนความรู้สึกบวมน้ำนั้นเป็นอาการทางกายที่พบได้บ่อยก่อนมีประจำเดือน ขณะที่หลักฐานที่เชื่อมโยงตรงไปถึงอาการบวมหลังทำหัตถการยังมีจำกัด

สิ่งที่พูดได้ชัดคือ ไม่มีช่วงไหนที่ทำให้ทำหัตถการไม่ได้ ขอเพียงใช้บันทึกสภาพร่างกายของตัวเองเป็นตัวช่วย แล้วตัดสินใจร่วมกับแพทย์

ถ้ากำลังกังวลว่าวันนัดจะไปตรงกับรอบเดือนพอดี อย่าเพิ่งตัดสินใจเลื่อนเองนะคะ ทักมาปรึกษาทีมงานของ Beautystone Clinic ย่านฮับจอง กรุงโซล ได้ก่อนเสมอค่ะ