เมื่อแผลที่หายแล้วไม่เรียบเสมอกัน แต่กลับแดงและนูนขึ้นมา หลายคนก็เริ่มกังวลว่า "แผลเป็นนี้หายไม่ถูกต้องหรือเปล่า" แต่แผลเป็นที่นูนขึ้นก็ไม่ได้เหมือนกันทั้งหมดครับ คีลอยด์กับแผลเป็นนูนมีลักษณะการขยายตัวและแนวโน้มหลังจากนั้นที่ต่างกัน

บทความนี้จะอธิบายว่าคีลอยด์และแผลเป็นนูนแต่ละแบบเกิดขึ้นได้อย่างไร ต่างกันตรงไหนในเรื่องขอบเขต การขยายตัว และการกลับมาเป็นซ้ำ และทำไมแนวทางการดูแลของแผลเป็นทั้งสองแบบจึงแยกจากกันครับ

> บทความนี้เป็นคอนเทนต์ที่รวบรวมข้อมูลหัตถการของ Hapjeong Beautystone ครับ

เมื่ออ่านบทความนี้แล้ว คุณจะได้รู้ว่า

• รู้ความแตกต่างระหว่างคีลอยด์กับแผลเป็นนูน

• รู้เหตุผลที่แผลเป็นนูนมักอยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิม

• รู้หลักการที่คีลอยด์ขยายตัวเกินขอบเขตของแผลเดิม

• รู้ว่าทำไมแนวทางการดูแลแผลเป็นทั้งสองแบบจึงแยกจากกัน

คีลอยด์กับแผลเป็นนูนต่างกันอย่างไร

แผลเป็นที่นูนขึ้นแบ่งได้กว้าง ๆ เป็นสองประเภทครับ แบบแรกคือแผลเป็นนูนที่หนาขึ้นเฉพาะภายในบริเวณแผลเดิม ส่วนแบบที่สองคือคีลอยด์ที่ขยายตัวออกไปเกินขอบเขตของแผลเดิมจนรุกล้ำผิวหนังปกติโดยรอบ แม้ภายนอกทั้งสองแบบจะดูคล้ายกัน คือแดงและนูนแข็ง แต่ลักษณะการขยายตัวต่างกัน แนวทางการดูแลจึงแยกกันไปด้วย จาก บทวิเคราะห์ที่สรุปว่าแผลเป็นนูนมักอยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิมและมักคงตัวเมื่อเวลาผ่านไป ในขณะที่คีลอยด์ขยายตัวเกินขอบเขตของแผลเดิม ไม่ค่อยหายไปเอง และมักกลับมาเป็นซ้ำหลังการรักษา ซึ่งถือเป็นลักษณะสำคัญที่ใช้แยกแผลเป็นทั้งสองแบบออกจากกัน จะเห็นได้ว่าการขยายตัวเกินขอบเขตหรือไม่นั้น เป็นเกณฑ์ที่ชัดเจนที่สุดในการแยกแผลเป็นทั้งสองแบบครับ

ดังนั้นแม้เกิดที่บริเวณเดียวกัน แผลเป็นที่นูนขึ้นเฉพาะภายในแผลเดิมกับแผลเป็นที่ขยายออกไปนอกแผลเดิมก็มีลักษณะต่างกันครับ แนวโน้มหลังจากนั้นและแนวทางการดูแลจะต่างกันไปตามประเภท การแยกประเภทของแผลเป็นก่อนจึงเป็นจุดเริ่มต้นในการดูแล

แผลเป็นนูนมักอยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิม

แผลเป็นนูนคือแผลเป็นที่เนื้อเยื่อแผลเป็นถูกสร้างขึ้นมากเกินความจำเป็นภายในบริเวณแผลเดิม จนนูนหนาขึ้นครับ จุดสำคัญคือไม่ขยายออกไปเกินขอบเขตของแผลเดิม เมื่อบริเวณที่ชั้นหนังแท้เสียหาย เช่น แผลไฟไหม้ แผลผ่าตัด หรือแผลบาดลึก กำลังหายอยู่ เนื้อเยื่อแผลเป็นจะสะสมมากเกินไปจนนูนขึ้นเหนือผิวหนัง

แผลเป็นนูนมักปรากฏขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์หลังแผลหาย แล้วนูนขึ้นต่อเนื่องไปอีกหลายเดือน จากนั้นการขยายตัวจะหยุดและค่อย ๆ คงที่ครับ เมื่อเวลาผ่านไป สีแดงจะจางลงและอาจแบนราบลงบ้าง แต่ในบริเวณที่มีการเคลื่อนไหวบ่อย เช่น ข้อต่อ แผลเป็นอาจหดตัวจนทำให้รู้สึกไม่สบายได้ ซึ่งแนวโน้มก็อาจต่างกันไปตามบริเวณ

คีลอยด์ขยายตัวเกินขอบเขตของแผลเดิม

คีลอยด์ต่างจากแผลเป็นนูนตรงที่ขยายตัวออกไปเกินขอบเขตของแผลเดิม จนรุกล้ำเข้าไปในผิวหนังปกติโดยรอบครับ และแม้เวลาจะผ่านไป ก็ไม่ค่อยยุบลงเอง ในทางกลับกันอาจขยายตัวต่อไปเรื่อย ๆ เป็นเวลาหลายเดือนถึงหลายปี "คุณสมบัติที่ขยายตัวเกินขอบเขต" นี้เองเป็นจุดสำคัญที่แยกคีลอยด์ออกจากแผลเป็นนูน

ทำไมจึงเกิดความแตกต่างนี้ ปฏิกิริยาที่ทำให้แผลเป็นนูนขึ้นนั้นเกี่ยวข้องกับการอักเสบที่เกิดในชั้นเรติคูลาร์ของหนังแท้* ซึ่งเป็นชั้นลึกของผิวหนังครับ จาก งานวิจัยที่มองว่าทั้งคีลอยด์และแผลเป็นนูนเกิดจากการอักเสบเรื้อรังในชั้นเรติคูลาร์ของหนังแท้ โดยความแตกต่างระหว่างสองแบบสะท้อนถึงความรุนแรง ความถี่ และระยะเวลาของการอักเสบที่ต่างกัน จะเห็นได้ว่าคีลอยด์มักมีการอักเสบที่รุนแรงและยาวนานกว่า ในขณะที่แผลเป็นนูนมักมีการอักเสบที่ค่อนข้างเบากว่า

ชั้นเรติคูลาร์ของหนังแท้*: เป็นส่วนลึกของชั้นหนังแท้ ที่มีมัดเส้นใยคอลลาเจนหนาอยู่มาก ปฏิกิริยาที่ทำให้แผลเป็นนูนขึ้นมักเริ่มต้นจากบริเวณนี้เป็นหลัก

ดังนั้นคีลอยด์มักไม่หายไปง่าย ๆ และมักกลับมาเป็นซ้ำหลังการรักษา จึงมีแนวทางการดูแลที่ซับซ้อนกว่าแผลเป็นนูนครับ มีบริเวณที่พบได้บ่อย เช่น หน้าอก ไหล่ ติ่งหู และบางคนก็มีแนวโน้มทางร่างกายที่เกิดง่ายกว่าคนอื่น

แผลเป็นทั้งสองแบบมีแนวทางการดูแลที่ต่างกัน

เพราะคีลอยด์และแผลเป็นนูนมีลักษณะการขยายตัวและแนวโน้มหลังจากนั้นต่างกัน แนวทางการดูแลจึงแยกกันไปด้วยครับ ตารางด้านล่างเปรียบเทียบลักษณะของแผลเป็นทั้งสองแบบ

ด้านล่างเป็นการเปรียบเทียบแนวโน้มว่าลักษณะแต่ละอย่างเด่นชัดมากน้อยแค่ไหนในแผลเป็นแต่ละแบบโดยเปรียบเทียบกัน ไม่ใช่ตัวเลขที่แน่นอน แต่เป็นการแสดงให้เห็นว่าลักษณะใดมีน้ำหนักมากกว่ากันครับ

สรุปแล้ว แผลเป็นนูนมักเน้นแนวทางเฝ้าติดตามอาการจนคงที่ ส่วนคีลอยด์มักเน้นแนวทางดูแลต่อเนื่องโดยคำนึงถึงการกลับมาเป็นซ้ำครับ แต่ในช่วงแรกบางครั้งก็แยกทั้งสองแบบได้ยาก การพิจารณาจากสภาพจริงจึงแม่นยำกว่า

ทำไมต้องเป็น Hapjeong Beautystone

Hapjeong Beautystone จะตรวจสอบก่อนว่าแผลเป็นที่นูนขึ้นนั้นอยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิมหรือขยายออกไปนอกแผลเดิมครับ เพราะแม้เกิดที่บริเวณเดียวกัน แนวโน้มหลังจากนั้นและแนวทางการดูแลจะต่างกันไปตามว่าเป็นแผลเป็นนูนหรือคีลอยด์ เราจึงดูลักษณะของแผลเป็นก่อนแล้วค่อยแนะนำแนวทาง เพราะเป็นคลินิกขนาดเล็กที่เดินจากสถานีฮับจองได้ จึงสามารถดูสภาพแผลเป็นของแต่ละคนแล้วปรับแนวทางร่วมกันได้ครับ

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยและสัญญาณที่ควรสังเกตในการดูแลแผลเป็น

มีความเข้าใจผิดหลายอย่างที่พบบ่อยเกี่ยวกับแผลเป็นที่นูนขึ้นครับ ด้านล่างเป็นความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

• คิดว่านูนแล้วต้องเป็นคีลอยด์เสมอ — แผลเป็นนูนที่อยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิมพบได้บ่อยกว่า

• คิดว่าปล่อยไว้เดี๋ยวก็หายเอง — คีลอยด์ไม่หายไปเองและอาจขยายตัวต่อไปเรื่อย ๆ

• คิดว่าดูแลครั้งเดียวก็จบ — คีลอยด์มักกลับมาเป็นซ้ำ จึงต้องติดตามดูแลอย่างต่อเนื่อง

ในกรณีต่อไปนี้ ควรให้แพทย์ตรวจดูมากกว่าตัดสินใจเอง

• แผลเป็นขยายตัวออกไปเกินขอบเขตของแผลเดิม

• รู้สึกว่ายังคงขยายขึ้นแม้แผลจะหายไปนานแล้ว

• มีอาการคันหรือแสบร้อนต่อเนื่องและสีเข้มขึ้น

แผลเป็นที่นูนขึ้นมีแนวโน้มต่างกันมากตามประเภท การแยกประเภทให้ออกจึงเป็นจุดเริ่มต้นของการดูแลครับ บทความนี้เป็นการรวบรวมข้อมูลทั่วไป แนวทางที่เหมาะกับแผลเป็นของแต่ละคน ควรปรึกษาแพทย์ที่ทำหัตถการโดยตรงเพื่อความปลอดภัยครับ

คำถามที่พบบ่อย

Q. แผลเป็นที่นูนขึ้นทุกแบบเป็นคีลอยด์หรือเปล่า

A. ไม่ใช่ครับ แผลเป็นที่นูนขึ้นเฉพาะภายในแผลเดิมจัดเป็นแผลเป็นนูน ส่วนแผลเป็นที่ขยายออกไปเกินขอบเขตของแผลเดิมจึงเรียกว่าคีลอยด์ ในความเป็นจริง แผลเป็นนูนที่อยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิมพบได้บ่อยกว่า ดังนั้นแม้นูนขึ้นก็ไม่ได้แปลว่าเป็นคีลอยด์เสมอไป

Q. แผลเป็นนูนจะดีขึ้นเองเมื่อเวลาผ่านไปไหม

A. ส่วนใหญ่มักนูนขึ้นต่อเนื่องไปอีกหลายเดือนหลังแผลหาย จากนั้นการขยายตัวจะหยุดและค่อย ๆ คงที่ครับ สีแดงอาจจางลงและแบนราบลงบ้าง แต่ในบริเวณที่มีการเคลื่อนไหวบ่อย แนวโน้มอาจต่างออกไป จึงควรเฝ้าติดตามอาการต่อไป

Q. ทำไมคีลอยด์ถึงกลับมาเป็นซ้ำบ่อย

A. คีลอยด์เกี่ยวข้องกับการอักเสบในชั้นลึกของผิวหนังที่รุนแรงและยาวนาน จึงไม่หายไปเองและมักกลับมาเป็นซ้ำหลังการรักษาครับ ดังนั้นแทนที่จะคิดว่ารักษาครั้งเดียวจบ ควรมีแนวทางดูแลต่อเนื่องโดยคำนึงถึงการกลับมาเป็นซ้ำด้วย

Q. จะรู้ได้อย่างไรว่าแผลเป็นของตัวเองเป็นแบบไหน

A. วิธีง่าย ๆ คือดูว่าแผลเป็นอยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิมหรือขยายออกไปนอกแผลเดิมครับ หากอยู่ในขอบเขตจะใกล้เคียงแผลเป็นนูน หากขยายเกินขอบเขตจะใกล้เคียงคีลอยด์ แต่ในช่วงแรกบางครั้งก็แยกได้ยาก การประเมินที่แม่นยำควรให้แพทย์ตรวจดูโดยตรง

อ่านเพิ่มเติม

• แผลเป็นสิวแบบบ็อกซ์คาร์ ไอซ์พิก และโรลลิ่ง ทำไมการเลือกเลเซอร์ถึงต่างกันตามรูปทรงของแผลเป็น

• คิวเรเจ็ทครั้งเดียวจะเติมแผลเป็นหลุมได้เต็มไหม ความจริงจากปากหมอ

• แผลเป็นหลุมตื้น คิวเรเจ็ทครั้งเดียวหายไปเลยจริงไหม ทำไมคำพูดนี้ถึงอันตราย

• ผิวแห้งกับผิวที่เสื่อมตามวัยดูคล้ายกัน แต่ทำไมการดูแลความชุ่มชื้นถึงต่างกัน และควรเช็กจุดไหนบ้าง