หลายคนที่มีแผลเป็นแดงและนูนขึ้นมา อาจสงสัยว่าตกลงนี่คือคีลอยด์ หรือเป็นแผลเป็นอีกชนิดหนึ่งกันแน่ แผลเป็นชนิดที่นูนขึ้นนั้นมีอยู่สองแบบที่ดูคล้ายกันแต่ไม่เหมือนกัน คือคีลอยด์และแผลเป็นนูน (hypertrophic scar) ซึ่งลักษณะการลุกลามและการดำเนินโรคของแต่ละแบบก็แตกต่างกันค่ะ

บทความนี้จะอธิบายว่าคีลอยด์และแผลเป็นนูนเกิดจากอะไร ต่างกันที่ขอบเขต การลุกลาม และการกลับมาเป็นซ้ำอย่างไร รวมถึงเหตุผลที่ทำให้แนวทางการดูแลแยกกัน เพื่อให้เข้าใจภาพรวมก่อนตัดสินใจนะคะ

คีลอยด์และแผลเป็นนูนต่างกันอย่างไร

คีลอยด์และแผลเป็นนูน ทั้งคู่เป็นภาวะที่ในระหว่างกระบวนการหายของแผล มีการสร้างคอลลาเจนมากเกินไปจนผิวหนังนูนขึ้น เนื่องจากลักษณะภายนอกคล้ายกัน จึงมักถูกเข้าใจสับสน แต่ก็มีข้อแตกต่างกันอยู่หลายจุดค่ะ

ข้อแตกต่างที่สำคัญอย่างหนึ่งคือการลุกลามของขอบเขต แผลเป็นนูนมักอยู่ในขอบเขตของแผลเดิม และอาจค่อย ๆ ยุบลงเมื่อเวลาผ่านไป ในขณะที่คีลอยด์จะลุกลามเกินขอบเขตของแผลเดิมไปยังผิวหนังโดยรอบ และมักไม่ค่อยยุบลงเอง มีรายงานการศึกษาที่ระบุว่า ทั้งสองแบบมีความแตกต่างกันในโครงสร้าง เช่น การเรียงตัวของคอลลาเจน (รายงานเกี่ยวกับความแตกต่างเชิงโครงสร้างของคีลอยด์และแผลเป็นนูน) ก่อนอื่น เรามาดูที่มาและลักษณะของแต่ละแบบกันก่อนนะคะ

กลไกและลักษณะของคีลอยด์

คีลอยด์เชื่อว่าเกิดจากการที่กระบวนการหายของแผลมีการอักเสบที่รุนแรงและยืดเยื้อ จนคอลลาเจนสะสมมากเกินไป ลักษณะเด่นคือการลุกลามเกินขอบเขตของแผลเดิมไปยังผิวหนังปกติโดยรอบ บางครั้งอาจมีอาการคันหรือเจ็บร่วมด้วย และมักไม่ค่อยยุบลงเองแม้เวลาจะผ่านไปค่ะ

มีรายงานการศึกษาที่ระบุว่า คีลอยด์และแผลเป็นนูนเกี่ยวข้องกับการอักเสบเรื้อรังในชั้นลึกของผิวหนัง (หนังแท้) โดยความรุนแรงและระยะเวลาของการอักเสบมีส่วนในความแตกต่างของทั้งสองแบบ (รายงานเกี่ยวกับแผลเป็นและการอักเสบเรื้อรัง) โดยลักษณะหลักที่มักถูกกล่าวถึงมีดังนี้นะคะ

• ลุกลามเกินขอบเขตของแผลเดิม

• มักไม่ค่อยยุบลงเอง และการดำเนินโรคยืดเยื้อ

• เชื่อว่าเกี่ยวข้องกับสภาพร่างกายและบริเวณที่เกิดแผล

กลไกและลักษณะของแผลเป็นนูน

แผลเป็นนูนก็มีจุดร่วมกับคีลอยด์ คือในระหว่างกระบวนการหายของแผล มีการสร้างคอลลาเจนมากเกินไปจนนูนขึ้น อย่างไรก็ตาม การนูนนั้นมักอยู่ในขอบเขตของแผลเดิม และไม่ค่อยลุกลามเกินขอบเขตออกไป ซึ่งเป็นลักษณะเด่นค่ะ

นอกจากนี้ แผลเป็นนูนมักค่อย ๆ ยุบลงเมื่อเวลาผ่านไป โดยแรงดึงที่กระทำต่อแผลหรือบริเวณที่มีการเคลื่อนไหวมาก เชื่อว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการนูนขึ้น แม้ลักษณะภายนอกจะคล้ายคีลอยด์ แต่การลุกลามและการดำเนินโรคต่างกัน การแยกแยะจึงเป็นสิ่งสำคัญ การรับรู้และการดำเนินไปแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และไม่ได้เป็นเหมือนกันในทุกคนนะคะ

เหตุผลที่แนวทางการดูแลแยกกัน

เนื่องจากคีลอยด์และแผลเป็นนูนมีการลุกลามและการกลับมาเป็นซ้ำที่ต่างกัน แนวคิดในการดูแลจึงแยกกันไปด้วย คีลอยด์ที่ลุกลามเกินขอบเขตและไม่ค่อยยุบลงเอง อาจต้องพิจารณาการดูแลอย่างรอบคอบโดยคำนึงถึงการกลับมาเป็นซ้ำ ส่วนแผลเป็นนูนที่อยู่ในขอบเขตของแผลเดิมและอาจค่อย ๆ ยุบลงตามเวลา ก็อาจพิจารณาการดูแลโดยติดตามการดำเนินไป เนื่องจากทั้งสองแบบมีลักษณะภายนอกคล้ายกัน การประเมินก่อนว่าใกล้เคียงกับลักษณะแบบใด จึงเป็นสิ่งสำคัญในการพิจารณาทิศทางของการดูแล ไม่ควรตัดสินด้วยตนเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกแนวทางตามสภาพของแผลเป็น จะช่วยให้การดูแลเป็นไปอย่างที่พอใจค่ะ

ความเสี่ยง ผลข้างเคียง และข้อควรระวัง

การดูแลแผลเป็นมีหลายวิธี ทั้งการใช้ยาภายนอก การฉีด และหัตถการ ซึ่งบางวิธีอาจทำให้เกิดรอยแดง อาการเจ็บ หรือปฏิกิริยาคล้ายรอยคล้ำได้ ลักษณะของปฏิกิริยาและการรับรู้แตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล การปรึกษาแพทย์อย่างละเอียดก่อน เพื่อดูว่าเหมาะกับสภาพของตนเองหรือไม่จึงเป็นสิ่งสำคัญค่ะ

นอกจากนี้ การแยกแยะคีลอยด์และแผลเป็นนูนด้วยตนเองอาจเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะคีลอยด์ที่เชื่อว่ามีแนวโน้มกลับมาเป็นซ้ำได้ จึงไม่ควรฝืนจัดการเอง หากกังวลเรื่องแผลเป็น ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังหรือแพทย์ที่ทำหัตถการเพื่อความสบายใจ การแจ้งสภาพร่างกายและการดำเนินไปของแผลเป็นในอดีตให้แพทย์ทราบ ก็ช่วยในการพิจารณาแนวทางการดูแล การดูแลบางอย่างต้องใช้เวลา การค่อย ๆ ติดตามดูโดยไม่รีบร้อนจึงเป็นสิ่งสำคัญ ค่าใช้จ่ายและวิธีการแตกต่างกันไปตามแต่ละคลินิก รายละเอียดควรสอบถามในวันที่เข้าปรึกษานะคะ

สรุป

คีลอยด์และแผลเป็นนูน ทั้งคู่เป็นแผลเป็นที่นูนขึ้น แต่ต่างกันตรงที่ลุกลามเกินขอบเขตหรืออยู่ในขอบเขตของแผลเดิม รวมถึงแนวโน้มการกลับมาเป็นซ้ำ ความต่างนี้จึงนำไปสู่แนวทางการดูแลที่แยกกัน เนื่องจากลักษณะภายนอกคล้ายกัน การประเมินก่อนว่าใกล้เคียงกับลักษณะแบบใดจึงเป็นสิ่งสำคัญ การปรึกษาเรื่องการเปลี่ยนแปลงที่กังวลตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้การดูแลเป็นไปอย่างที่พอใจค่ะ

หากคุณกังวลเรื่องชนิดของแผลเป็นหรือแนวทางการดูแล ที่คลินิก BeautyStone ย่านฮงแด–ฮับจอง กรุงโซล เรายินดีให้คำปรึกษาผ่าน LINE หากมีแผลเป็นที่นูนขึ้นและกังวลใจ สามารถสอบถามเข้ามาได้นะคะ