พอเริ่มหาข้อมูลเรื่องการลบรอยสัก คำถามก็จะพรั่งพรูเข้ามาพร้อมกัน ต้องทำกี่ครั้งถึงจะหายหมด เจ็บมากไหม แล้วทำไมไปทำที่อื่นมาหลายครั้งแล้วสียังคงอยู่เหมือนเดิม

ขอตอบก่อนเลยว่า การลบรอยสักคือหัตถการที่เลเซอร์จะสลายเม็ดสีให้แตกเป็นชิ้นเล็กๆ แล้วเซลล์ภูมิคุ้มกันในร่างกายของเราจะลำเลียงชิ้นส่วนเหล่านั้นออกไป ไม่ใช่ยิงเลเซอร์แค่ครั้งเดียวแล้วจบ แต่เป็นการทำซ้ำขั้นตอน 'สลาย → ขับออก' หลายรอบ ซึ่งเม็ดสีที่แตกแล้วจะถูกเซลล์เม็ดเลือดขาวและแมโครฟาจกำจัดออกไป ทำให้จำนวนครั้ง ความเจ็บ และการฟื้นตัวล้วนขึ้นอยู่กับกระบวนการนี้ทั้งหมด

แมโครฟาจ(macrophage)*: เซลล์ภูมิคุ้มกันที่ทำหน้าที่กลืนกินและกำจัดสิ่งแปลกปลอมในร่างกาย มีหน้าที่ลำเลียงชิ้นส่วนหมึกที่เลเซอร์สลายแล้วออกไป

บทความนี้จะช่วยให้ผู้ที่เพิ่งเริ่มหาข้อมูลเรื่องการลบรอยสักเข้าใจทิศทางตั้งแต่แรก โดยจะอธิบายตั้งแต่หลักการ จำนวนครั้ง ความเจ็บ ไปจนถึงความยากง่ายตามสีตามลำดับ

อ่านบทความนี้แล้วคุณจะรู้

• หลักการที่เลเซอร์สลายเม็ดสีหมึกแล้วร่างกายขับออก

• ปัจจัย 3 ข้อที่ใช้กำหนดจำนวนครั้งในการรักษา

• เหตุผลที่แต่ละสีตอบสนองต่อความยาวคลื่นแสงต่างกัน

• วิธีลดความเจ็บปวดและช่วยให้ฟื้นตัวเร็วขึ้น

บทความที่ควรอ่านคู่กัน

• รอยสักเก่าลบยากไหม ต้องใช้กี่ครั้งถึงจะลบออก?

• ลบรอยสักด้วย PicoWay เฉลี่ยกี่ครั้งถึงจะหายไป?

• ลบรอยสักครั้งละ 30,000 วอน? "พอคำนวณค่าใช้จ่ายรวมแล้วอาจถึงกับอึ้ง"

เมื่อเลเซอร์สลายหมึก การขับออกเป็นหน้าที่ของร่างกายเรา

การลบรอยสักด้วยเลเซอร์คือการยิงแสงที่มีความยาวคลื่นซึ่งหมึกดูดซับได้ดีในช่วงเวลาสั้นๆ เพื่อทำให้อนุภาคเม็ดสีแตกเป็นชิ้นเล็กๆ เรียกวิธีนี้ว่า 'การสลายด้วยความร้อนแบบเลือกจุด' พูดง่ายๆ คือ เป็นการเลือกให้ความร้อนเฉพาะอนุภาคเม็ดสีในช่วงเวลาสั้นมากจนแตกออก โดยแทบไม่กระทบผิวหนังโดยรอบ นี่คือหน้าที่ของเลเซอร์ ส่วนที่เหลือเป็นหน้าที่ของร่างกาย เม็ดสีที่แตกเป็นชิ้นเล็กๆ จะค่อยๆ ถูกเซลล์ภูมิคุ้มกันลำเลียงออกไปทีละน้อย และจะจางลงเรื่อยๆ เมื่อทำซ้ำหลายครั้ง

ด้วยเหตุนี้จึงไม่สามารถลบออกได้หมดในครั้งเดียว โดยทั่วไปต้องรักษาประมาณ 2-10 ครั้ง และระหว่างแต่ละครั้งต้องเว้นระยะให้ผิวหนังได้ฟื้นตัวและเม็ดสีมีเวลาถูกขับออก จึงมักเว้นช่วงห่างประมาณ 6-8 สัปดาห์ หากเว้นระยะสั้นเกินไป การขับเม็ดสีจะตามไม่ทัน และการกระตุ้นผิวซ้ำซ้อนอาจทำให้ผลลัพธ์แย่ลงได้

แต่ละสีตอบสนองต่อความยาวคลื่นต่างกัน เครื่องเดียวจึงลบไม่ได้หมด

ตรงนี้คือจุดที่หลายคนเข้าใจผิดกันบ่อย เพราะหมึกแต่ละสีดูดซับความยาวคลื่นแสงได้ดีต่างกัน จึงไม่สามารถใช้เลเซอร์ชนิดเดียวลบทุกสีได้เท่ากัน สีดำตอบสนองได้ค่อนข้างดีกับแทบทุกความยาวคลื่น แต่สีแดง-ส้มตอบสนองดีกับ 532nm ส่วนสีฟ้า-เขียวตอบสนองดีกับช่วงคลื่นทับทิม (694nm) หรืออเล็กซานไดรต์ (755nm) มากกว่า ในทางกลับกัน สีเหลือง สีส้ม และสีเขียวถือเป็นสีที่ลบยากที่สุด

ดังนั้นรอยสักที่มีหลายสีผสมกัน จึงยากที่จะลบให้หมดทุกสีด้วยเลเซอร์เครื่องเดียว หากจำเป็นต้องใช้เครื่องที่มีความยาวคลื่นต่างกันร่วมด้วย หากไปรับการรักษารอยสักหลายสีที่คลินิกซึ่งมีเพียงเครื่องเลเซอร์ความยาวคลื่นเดียว อาจทำให้บางสีจางลงแต่บางสียังคงอยู่เหมือนเดิม จนรู้สึกว่า 'ไม่ได้ผล' ทั้งที่จริงแล้วส่วนใหญ่มักเป็นเพราะไม่ได้ใช้ความยาวคลื่นที่เหมาะกับสีนั้นต่างหาก

เหตุผลที่ความยากง่ายต่างกันขนาดนี้ก็เพราะเม็ดสีแต่ละชนิดตอบสนองต่อความยาวคลื่นเลเซอร์ต่างกัน สีดำตอบสนองกับความยาวคลื่นได้กว้าง จึงลบออกได้ค่อนข้างง่าย แต่สีอย่างเขียวหรือฟ้าอ่อนที่หาความยาวคลื่นที่เหมาะสมได้ยาก จะต้องใช้จำนวนครั้งมากขึ้น

จำนวนครั้งที่ต้องใช้ขึ้นอยู่กับสี ความลึก และภูมิคุ้มกันร่วมกัน

คำถามที่ว่า "ต้องทำกี่ครั้งถึงจะพอ" ตอบได้ยากในทันที เพราะปัจจัยที่กำหนดจำนวนครั้งมีอยู่ 3 ข้อ

ข้อแรกคือความลึกของเม็ดสี ยิ่งหมึกฝังลึกในผิวหนังมากเท่าไร จำนวนครั้งก็ยิ่งเพิ่มขึ้น รอยสักที่ทำโดยช่างสักมืออาชีพมักมีเม็ดสีลึกและสม่ำเสมอ ทำให้ตอบสนองต่อการรักษาดี แต่ก็อาจใช้เวลานานกว่าจะลบออกหมด ข้อที่สองคือปริมาณและพื้นที่ของเม็ดสี รอยสักที่ลงสีเข้มและกว้างจะต้องใช้จำนวนครั้งมากกว่ารอยสักเส้นเดียว ข้อที่สามคือการขับออกตามที่กล่าวไปข้างต้น หรือก็คือการตอบสนองของภูมิคุ้มกันของแต่ละคน ขึ้นอยู่กับว่าร่างกายจะกำจัดเม็ดสีที่เลเซอร์สลายแล้วได้เร็วแค่ไหน แม้จะเป็นรอยสักแบบเดียวกันก็อาจต้องใช้จำนวนครั้งต่างกัน

พอมีตัวเลขคร่าวๆ ให้เห็นภาพอยู่บ้าง รอยสักเส้นสีดำเดี่ยวมักอยู่ที่ประมาณ 5-10 ครั้ง ส่วนรอยสักที่ลงสีมักต้องใช้จำนวนครั้งมากกว่านั้น แต่นี่เป็นเพียงค่าเฉลี่ยโดยประมาณ ไม่ใช่ตัวเลขที่การันตี เมื่อจำนวนครั้งเพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่ายก็เพิ่มตามไปด้วย ดังนั้นการคำนวณทั้งจำนวนครั้งและค่าใช้จ่ายไว้ตั้งแต่แรกจะช่วยให้วางแผนงบประมาณได้ง่ายขึ้น

ลดความเจ็บและช่วยให้ฟื้นตัวได้แบบนี้

พูดตามตรงว่ามีความเจ็บอยู่บ้าง เพราะเลเซอร์จะปล่อยพลังงานสูงใส่เม็ดสีในช่วงเวลาสั้นๆ ซึ่งกระตุ้นผิวหนังไปด้วย ยิ่งบริเวณที่กว้างหรือใกล้กระดูกก็ยิ่งรู้สึกเจ็บมากขึ้น แม้จะไม่สามารถกำจัดความเจ็บได้หมดจด แต่การทาครีมชาก่อนล่วงหน้าและใช้ระบบทำความเย็น (air cooling) ร่วมด้วยจะช่วยลดความรู้สึกเจ็บลงได้มาก

การฟื้นตัวก็สำคัญไม่แพ้การรักษา ช่วง 2-3 วันแรกหลังทำอาจมีสะเก็ดแผลและอาการบวมเกิดขึ้น ในช่วงนี้หากแกะสะเก็ดออกเองหรือปล่อยให้โดนแสงแดดโดยตรง อาจทำให้เกิดรอยดำ (PIH) หรือแผลเป็นตามมาได้ จึงควรทำ 3 อย่างนี้อย่างเคร่งครัด คือ ป้องกันแสงแดด บำรุงผิวให้ชุ่มชื้น และปล่อยให้สะเก็ดหลุดลอกเองตามธรรมชาติ ในช่วงที่ยังมีสะเก็ดอยู่ ควรงดกิจกรรมที่ทำให้เหงื่อออกมากหรือแช่น้ำเป็นเวลานาน เช่น ซาวน่า ว่ายน้ำ หรือออกกำลังกายหนักๆ ไปก่อนสักระยะ จะช่วยให้ฟื้นตัวได้ดีขึ้น หากเป็นรอยสักที่เพิ่งสักมาไม่นาน ควรรอให้เม็ดสีเซ็ตตัวประมาณ 4-6 สัปดาห์ก่อนเริ่มลบ

ความชำนาญของผู้ทำหัตถการก็มีผลต่อผลลัพธ์อย่างมาก เป็นที่ทราบกันว่า หากรับการรักษาจากผู้ที่ไม่ชำนาญการใช้เลเซอร์ ความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงอย่างแผลเป็นหรือแผลไหม้จะสูงขึ้น หากตั้งพลังงานต่ำเกินไปก็จะไม่เห็นผล แต่ถ้าตั้งสูงเกินไป แม้เม็ดสีจะแตกเร็วขึ้นแต่ความเสี่ยงต่อแผลไหม้และรอยดำก็จะเพิ่มขึ้นเช่นกัน ดังนั้นความสมดุลระหว่างพลังงานที่เหมาะสมกับระยะห่างของแต่ละครั้งจึงเป็นหัวใจสำคัญ

รอยดำ(PIH)*: ปฏิกิริยาที่ผิวหนังบริเวณนั้นเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มหลังเกิดการอักเสบหรือถูกกระตุ้น หากโดนแสงแดดอาจยิ่งเข้มขึ้น

ทำไมต้องบิวตี้สโตน ฮับจอง

บิวตี้สโตน ฮับจองจะตรวจดูสีและความลึกของรอยสักร่วมกันก่อนเริ่มลบเสมอ เพราะหากมีหลายสี ต้องพิจารณาว่าต้องใช้ความยาวคลื่นแบบไหน และเม็ดสีลึกแค่ไหน ซึ่งมีผลต่อจำนวนครั้งและพลังงานที่ใช้ ทุกครั้งที่ทำจะมีการบันทึกความยาวคลื่น พลังงาน และปฏิกิริยาของผิวหนังไว้ เพื่อนำมาปรับใช้ในครั้งถัดไป และให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ลงมือทำหัตถการเองโดยตรง เพื่อลดความเสี่ยงต่อแผลไหม้และแผลเป็น

คำถามที่พบบ่อย

Q. ไปทำที่อื่นมาหลายครั้งแล้วแต่สียังไม่ค่อยจางลงเลยค่ะ ทำไมถึงเป็นแบบนี้คะ?

A. อาจมีหลายสาเหตุประกอบกันครับ ที่พบบ่อยคือไม่ได้ใช้ความยาวคลื่นที่เหมาะกับสีนั้น หรือตั้งพลังงานต่ำเกินไป หรือเว้นระยะห่างระหว่างครั้งสั้นเกินไป โดยเฉพาะรอยสักที่มีหลายสีผสมกัน หากใช้ความยาวคลื่นเดียวก็มักจะทำให้จางลงแค่บางสีเท่านั้น ลองตรวจสอบดูนะครับว่าคลินิกที่ไปใช้เครื่องที่มีความยาวคลื่นต่างกันร่วมด้วยหรือไม่ และเว้นระยะห่างระหว่างครั้งอย่างน้อย 6-8 สัปดาห์หรือเปล่าครับ

Q. การลบรอยสักต้องทำกี่ครั้งถึงจะหายหมดคะ?

A. ขึ้นอยู่กับสี ความลึก และการตอบสนองของภูมิคุ้มกัน จึงบอกเป็นตัวเลขตายตัวได้ยากครับ รอยสักเส้นสีดำเดี่ยวมักอยู่ที่ประมาณ 5-10 ครั้ง ส่วนรอยสักที่ลงสีมักต้องใช้จำนวนครั้งมากกว่านั้น แต่นี่เป็นเพียงค่าเฉลี่ย ความแตกต่างระหว่างบุคคลค่อนข้างสูง ก่อนเริ่มควรให้แพทย์ตรวจดูรอยสักของคุณโดยตรงแล้วปรึกษากันเรื่องจำนวนครั้งที่คาดว่าจะต้องใช้จะแม่นยำกว่าครับ

Q. ทำแล้วเจ็บมากไหมคะ?

A. ค่อนข้างเจ็บอยู่บ้างครับ แต่ถ้าทาครีมชาล่วงหน้าและใช้ระบบทำความเย็นร่วมด้วยจะช่วยลดความรู้สึกเจ็บได้ บริเวณที่กว้างหรือใกล้กระดูกอาจรู้สึกไวต่อความเจ็บมากกว่า จึงจะปรับวิธีการใช้ยาชาให้เหมาะกับแต่ละบริเวณครับ

Q. คิ้วสักกึ่งถาวร (แต่งหน้ากึ่งถาวร) ลบด้วยเลเซอร์แบบเดียวกันได้ไหมคะ?

A. ลบได้ครับ แต่มีข้อควรระวัง เม็ดสีโทนส้มอมน้ำตาลหรือสีน้ำตาลอาจเกิดปฏิกิริยาดาร์กเคนนิง คือสีเข้มขึ้นเป็นสีดำหลังยิงเลเซอร์ได้ ดังนั้นควรทดสอบยิงเลเซอร์บริเวณเล็กๆ ก่อนเริ่มทำจริงเพื่อความปลอดภัยครับ

ดาร์กเคนนิง*(paradoxical darkening): ปรากฏการณ์ที่หมึกสีส้มอมน้ำตาล ขาว หรือแดงกลับเข้มขึ้นหลังยิงเลเซอร์ เกิดจากออกไซด์ของเหล็กและไทเทเนียมไดออกไซด์ในหมึกถูกรีดิวซ์ด้วยความร้อนจนกลายเป็นสีดำ

สำหรับผู้ที่เพิ่งเริ่มหาข้อมูล บิวตี้สโตนคลินิกใช้แบบประเมิน Kirby–Desai ในการปรึกษาจริง โดยดูชนิดผิว ตำแหน่ง ปริมาณหมึก การสักทับ แผลเป็นหรือการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อ และสี เพื่อกะจำนวนครั้งโดยประมาณให้เห็นภาพตั้งแต่แรก ตัวเลขนี้อาจเปลี่ยนตามการตอบสนองของผิวและความแตกต่างของแต่ละคน ส่วนการประเมินเรื่องความเจ็บ แผลเป็น หรือความเหมาะสมในการทำเลเซอร์บนงานกึ่งถาวร แพทย์จะตรวจและตัดสินใจแยกต่างหากจากแบบประเมินนี้โดยตรง และจำนวนครั้งโดยประมาณอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามการตอบสนองและความแตกต่างของแต่ละบุคคล

ดูภาพรวมการประเมินจำนวนครั้งด้วย Kirby–Desai

อ่านเพิ่มเติม

• รอยสักเก่าลบยากไหม ต้องใช้กี่ครั้งถึงจะลบออก?

• ลบรอยสักด้วย PicoWay เฉลี่ยกี่ครั้งถึงจะหายไป?

• ลบรอยสักครั้งละ 30,000 วอน? "พอคำนวณค่าใช้จ่ายรวมแล้วอาจถึงกับอึ้ง"

• สำหรับผู้ที่กำลังลังเลใจเรื่องลบรอยสักแถวฮงแด·ฮับจอง นายแพทย์วีย็องจินมีคำตอบให้