เคยไหมคะ? เวลาเปลี่ยนชุดออกกำลังกาย หรือตอนยกแขนบนรถไฟฟ้าที่คนแน่นๆ ถึงเราจะไม่ทันรู้ตัว แต่ก็แอบรู้สึกได้ว่าคนข้างๆ เริ่มขยับตัวหนีเบาๆ ทาเดโอโดรแรนท์ป้องกันอย่างดีแล้วแต่กลิ่นก็ยังไม่หายสนิท จนเริ่มคิดในใจว่า "หรือถ้าเราโกนขนรักแร้แล้วจะดีขึ้นนะ?" ความคิดแบบนี้เป็นเรื่องธรรมชาติมากๆ ครับ

ถ้าให้สรุปตั้งแต่เนิ่นๆ เลยก็คือ การกำจัดขนช่วยเรื่องกลิ่นตัวได้แน่นอนครับ! เพียงแต่ระยะเวลาของผลลัพธ์จะแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงขึ้นอยู่กับว่าเลือกใช้วิธีโกนหรือเลเซอร์ และถ้าหากเป็นภาวะกลิ่นตัวแรง* (Bromhidrosis)* จริงๆ แค่การกำจัดขนอย่างเดียวก็อาจจะยังเคลียร์ปัญหาได้ไม่หมดครับ

*ภาวะกลิ่นตัวแรง (Bromhidrosis): ในทางการแพทย์เรียกว่า Bromhidrosis ไม่ใช่แค่เรื่องเหงื่อออกเยอะธรรมดาๆ นะครับ แต่เกิดจากเหงื่อและซีบัมที่หลั่งออกมาจากต่อมอะโพครายน์ (Apocrine glands) ถูกแบคทีเรียบนผิวหนังย่อยสลาย จนทำให้เกิดกลิ่นเฉพาะตัวที่ค่อนข้างแรงครับ

ก่อนจะเข้าไปปรึกษาคุณหมอ เรามาเคลียร์ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อยๆ กันก่อนดีกว่าครับ

ตัวการที่ทำให้เกิดกลิ่นคือแบคทีเรีย ไม่ใช่เหงื่อครับ

จริงๆ แล้ว เหงื่อที่หลั่งออกมาจากรักแร้แทบจะไม่มีกลิ่นเลยนะครับ ตัวการร้ายที่แท้จริงคือแบคทีเรียที่อาศัยอยู่บนผิวหนังของเราต่างหาก แบคทีเรียกลุ่ม Corynebacterium หรือ Staphylococcus จะเข้าไปย่อยสลายไขมันและโปรตีนในเหงื่อที่มาจากต่อมอะโพครายน์* จนเกิดเป็นกลิ่นเปรี้ยวๆ ฉุนๆ แบบที่เราคุ้นเคยกันครับ

*ต่อมอะโพครายน์ (Apocrine Glands): เป็นต่อมเหงื่อชนิดพิเศษที่รวมตัวอยู่ตามรักแร้ และขาหนีบ ซึ่งจะแตกต่างจากต่อมเหงื่อทั่วไปตรงที่มีโปรตีนและไขมันผสมออกมาด้วย จึงกลายเป็นแหล่งอาหารชั้นยอดให้แบคทีเรียเข้ามาย่อยสลายครับ

ดังนั้น คีย์สำคัญของการดูแลกลิ่นตัวจึงไม่ใช่ "การกำจัดเหงื่อให้หมดไป" แต่เป็นการ "สร้างสภาพแวดล้อมที่แบคทีเรียอาศัยอยู่ได้ยาก" และนี่คือเหตุผลที่ว่าทำไมการกำจัดขนถึงเข้ามาช่วยตอบโจทย์ตรงนี้ครับ

ทำไมขนถึงกลายเป็น "แหล่งกบดาน" ของแบคทีเรีย

แม้ว่าขนจะไม่ได้สร้างกลิ่นโดยตรง แต่ขนช่วยสร้างสภาวะที่แบคทีเรียชอบมากๆ ครับ เพราะมันช่วยเพิ่มพื้นที่ผิว ทำให้เหงื่อและซีบัมเข้าไปสะสมอยู่ตามเส้นขน แถมยังบล็อกการระบายอากาศอีกด้วย ในตำราแพทย์บางเล่มยังระบุไว้ว่า ชีวฟิล์ม (Biofilm) ที่ก่อตัวขึ้นรอบๆ รูขุมขน ก็เป็นอีกหนึ่งสาเหตุของการเกิดกลิ่นตัวเช่นกันครับ

แต่พอขนหลุดร่วงไปหรือสั้นลง สภาพแวดล้อมตรงนี้ก็จะเปลี่ยนไปทันที เหงื่อจะถูกเช็ดออกด้วยเสื้อผ้าหรือผ้าขนหนูได้ง่ายขึ้น การระบายอากาศดีขึ้น ทำให้แบคทีเรียไม่มีที่อยู่ แถมยังช่วยให้เดโอโดรแรนท์ทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้นด้วยครับ เพราะถ้าขนหนาทึบ ตัวยารักษาหรือผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นจะไปติดอยู่ที่ขนหมดก่อนสัมผัสถึงชั้นผิวหนังครับ

การโกน vs เลเซอร์ ให้ระยะเวลาผลลัพธ์ต่างกันอย่างสิ้นเชิง

แม้จะเรียกว่า "การกำจัดขน" เหมือนกัน แต่ระยะเวลาของผลลัพธ์นั้นต่างกันมากครับ มีงานวิจัยรายงานว่า คนที่เพิ่งเริ่มโกนขนครั้งแรกจะรักษาผลลัพธ์เรื่องลดกลิ่นได้ประมาณ 1 สัปดาห์ ส่วนคนที่โกนเป็นประจำจะคงผลลัพธ์ได้นานถึง 6 สัปดาห์ ทว่าข้อเสียของการโกนคือขนที่ขึ้นใหม่ค่อนข้างเร็ว และจะกลับมาสร้างสภาพแวดล้อมเดิมๆ ให้แบคทีเรียสะสมตัวได้ง่ายครับ

ในขณะที่เลเซอร์กำจัดขนเป็นการเข้าไปทำลายและลดขนาดของรากขนโดยตรง ยิ่งทำจำนวนครั้งสะสมมากขึ้นเท่าไหร่ ความเร็วและปริมาณของขนที่เกิดใหม่ก็จะยิ่งลดลงเท่านั้น แถมยังช่วยกระชับรูขุมขนและทำให้ผิวระบายอากาศได้ดีขึ้นอีกด้วยครับ แม้ทำเพียง 1-2 ครั้งอาจจะยังไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงชัดเจนนัก แต่โดยทั่วไปหลังจากทำไปประมาณ 5~8 ครั้ง จะเริ่มสัมผัสได้ถึงความเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจนมากๆ ครับ

ให้คิดง่ายๆ ว่า การโกนคือ "การดูแลเป็นรายสัปดาห์" ส่วนเลเซอร์คือ "การเปลี่ยนสภาพผิวในระยะยาวเป็นรายไตรมาสหรือรายปี" จะช่วยให้เราตั้งความหวังผลลัพธ์ได้ตรงจุดยิ่งขึ้นครับ

ถ้าทำทุกทางแล้วกลิ่นยังไม่หาย อาจต้องรักษาภาวะกลิ่นตัวแรง (Bromhidrosis) โดยเฉพาะ

หากกำจัดขนอย่างสม่ำเสมอแล้ว แต่ในระยะใกล้ๆ ยังคงมีกลิ่นตัวที่รุนแรงอยู่ เป็นไปได้ว่าต่อมเหงื่ออะโพครายน์ของคุณอาจจะทำงานดีเป็นพิเศษ ซึ่งในทางการแพทย์จะจัดอยู่ในกลุ่มอาการภาวะกลิ่นตัวแรง (Bromhidrosis) ครับ เคสแบบนี้ปัญหามักไม่ได้อยู่ที่เส้นขน แต่เป็นเพราะปริมาณเหงื่อที่ต่อมผลิตออกมามากเกินไป ลำพังแค่การกำจัดขนจึงอาจจะยังไม่เพียงพอ

ทางออกสำหรับเคสนี้มีตั้งแต่การฉีดโบท็อกซ์เพื่อระงับการทำงานของต่อมเหงื่อ, การใช้คลื่นไมโครเวฟหรือคลื่นความถี่สูง (RF) เพื่อเข้าไปทำลายและลดขนาดต่อมอะโพครายน์โดยตรง ไปจนถึงการผ่าตัดรักษาภาวะกลิ่นตัวแรง ซึ่งการจะเลือกรักษาในระดับไหนนั้นจะขึ้นอยู่กับสภาพร่างกาย ปริมาณเหงื่อ และผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของแต่ละบุคคลครับ

นิสัยในชีวิตประจำวันที่ควรดูแลควบคู่ไปกับการกำจัดขน

หากอยากให้ผลลัพธ์ของการลดกลิ่นตัวอยู่ได้นานขึ้น เชื่อไหมคะว่าพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ ช่วยได้เยอะมากเลยครับ การสวมเสื้อผ้าเส้นใยสังเคราะห์ที่รัดแน่นจนเกินไปจะไปขัดขวางการระบายอากาศ ทำให้เกิดสภาพแวดล้อมที่แบคทีเรียโปรดปราน หลังออกกำลังกายเสร็จ ถ้าเป็นไปได้ควรอาบน้ำภายใน 30 นาที หรืออย่างน้อยที่สุดก็ควรใช้ผ้าเปียกเช็ดทำความสะอาดผิวก่อนครับ

นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ระงับกลิ่นกายจะมีทั้งแบบลดเหงื่อ (Antiperspirant) และแบบกลบกลิ่น (Deodorant) ซึ่งควรเลือกใช้ให้เหมาะกับสภาพผิวและปัญหาของตัวเองนะครับ หากประโคมทาแต่ผลิตภัณฑ์กลิ่นแรงๆ เพื่อหวังจะกลบกลิ่นตัว บางครั้งกลิ่นน้ำหอมอาจจะไปผสมกับกลิ่นแบคทีเรียจนกลายเป็นกลิ่นที่แปลกประหลาดกว่าเดิมได้ครับ เรื่องอาหารการกินก็มีผลอย่างไม่น่าเชื่อนะครับ อาหารที่มีกลิ่นฉุน เช่น กระเทียม, หอมใหญ่, แกงกะหรี่ หรือแอลกอฮอล์ จะถูกขับออกมาพร้อมกับเหงื่อและทำให้กลิ่นตัวรุนแรงขึ้น ลองลดอาหารเหล่านี้ดูสัก 2-3 วัน จะช่วยให้รู้ว่ากลิ่นตัวตามธรรมชาติของเราจริงๆ แล้วอยู่ในระดับไหนครับ

บทความนี้นำเสนอข้อมูลเบื้องต้นทั่วไปเพื่อเป็นแนวทางนะครับ หากกลิ่นตัวเริ่มส่งผลกระทบต่อความมั่นใจและการใช้ชีวิตประจำวัน แนะนำให้เข้ามาปรึกษาแพทย์ผิวหนังหรือศัลยแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ตรงจุดและรวดเร็วที่สุดจะดีที่สุดครับ

คำถามที่พบบ่อย

Q. ถ้าโกนขนเป็นประจำอย่างเดียว กลิ่นจะลดลงไหม?

A. มันลดลงได้ครับ แต่ช่วงไม่กี่วันหลังจากโกนขนใหม่ ๆ จะเห็นผลดีที่สุด และพอขนเริ่มงอกกลับมา ประสิทธิภาพก็จะค่อย ๆ ลดลง จึงต้องดูแลอย่างต่อเนื่องครับ

Q. ถ้าทำเลเซอร์กำจัดขนแล้ว ไม่ต้องใช้เดโอดอแรนต์ก็ได้ใช่ไหม?

A. แล้วแต่บุคคลครับ บางคนขนน้อยลงแล้วกลิ่นก็ลดลงตามไปด้วย แต่บางคนที่ต่อมอะโพไครน์ทำงานค่อนข้างมาก ก็ยังคงจำเป็นต้องใช้เดโอดอแรนต์อยู่ครับ ต้องพิจารณาทั้งสองปัจจัยควบคู่กันครับ

Q. จะดูยังไงว่าเป็นภาวะกลิ่นตัวจากต่อมเหงื่อ หรือเป็นกลิ่นกายทั่วไป?

A. แม้คุณจะไม่รู้ตัว แต่ถ้ามีคราบเหลืองติดบนเสื้อผ้า หรือแม้แต่คนที่อยู่ใกล้ในระยะ 1–2 เมตรก็สังเกตได้ ก็มีโอกาสสูงว่าเป็นภาวะกลิ่นตัว (Bromhidrosis) การประเมินที่แม่นยำต้องผ่านการตรวจโดยแพทย์

Q. นอกจากจะกำจัดขนแล้ว มีวิธีดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันแบบไหนอีกบ้างครับที่จะช่วยลดกลิ่นรักแร้ได้?

A. หลีกเลี่ยงการใส่เสื้อผ้าใยสังเคราะห์ที่รัดแน่นจนเกินไป และแนะนำให้สร้างนิสัยอาบน้ำหรือเช็ดตัวภายใน 30 นาทีหลังออกกำลังกายนะครับ นอกจากนี้ อาหารที่มีกลิ่นแรง เช่น กระเทียม หอมหัวใหญ่ แกงกะหรี่ และแอลกอฮอล์ อาจขับออกมาพร้อมกับเหงื่อและทำให้กลิ่นตัวแรงขึ้นได้ครับ