"สิวไม่ควรบีบจะดีสุด" ถูกแค่ครึ่ง สรุปช่วงที่ควรบีบหัวหนอง วิธีที่ถูก และระยะที่ห้ามบีบ ในตารางเดียว
เผยแพร่ -
อัปเดต -
Author
Wi Young-jin · Chief director
Seoul National University College of Medicine · Seoul National University Hospital Specialist
→
🔗 อ่านบทความอื่นๆ
ทำความรู้จักสิว — 1.1 รูขุมขนอักเสบ vs สิว
ทางแยกสู่การเกิดรอยแผลเป็น — 2.1 ระดับความเสี่ยงแผลเป็นตามขนาดและประเภทสิว
วิธีหยุดมันตอนนี้ — 3.2 เจาะลึกเรื่องการฉีดรักษาสิวอักเสบ
การดูแลรอยหลังสิวหาย — 4.1 PIH·PIE·แผลเป็นหลุม·แผลเป็นนูน
หลายคนบอกว่าห้ามบีบสิวเด็ดขาด ซึ่งนั่นเป็นเรื่องจริงเฉพาะกับสิวระยะลึกอย่างสิวหัวช้าง (nodules หรือ cysts) ครับ แต่สำหรับสิวหนองหัวเหลืองใสๆ ที่อยู่ตรงกลางนั้นเป็นคนละเรื่องกันเลย หากเราไม่ระบายหนองและสารอักเสบข้างในออกให้ทันเวลา มันจะแพร่กระจายไปยังผิวชั้นหนังแท้รอบข้าง ทำให้เกิดรอยสิวนานขึ้น และกลายเป็นแผลเป็นหลุมสิวตื้นๆ ในที่สุด ‘เวลาที่บีบ’ และ ‘วิธีที่บีบ’ จึงเป็นตัวแปรสำคัญที่แท้จริงที่จะตัดสินว่าจะเกิดแผลเป็นหรือไม่ครับ
หลายคนบอกว่าห้ามบีบสิวเด็ดขาด ซึ่งนั่นเป็นเรื่องจริงเฉพาะกับสิวระยะลึกอย่างสิวหัวช้าง (nodules หรือ cysts) ครับ แต่สำหรับสิวหนองหัวเหลืองใสๆ ที่อยู่ตรงกลางนั้นเป็นคนละเรื่องกันเลย หากเราไม่ระบายหนองและสารอักเสบข้างในออกให้ทันเวลา มันจะแพร่กระจายไปยังผิวชั้นหนังแท้รอบข้าง ทำให้เกิดรอยสิวนานขึ้น และกลายเป็นแผลเป็นหลุมสิวตื้นๆ ในที่สุด ‘เวลาที่บีบ’ และ ‘วิธีที่บีบ’ จึงเป็นตัวแปรสำคัญที่แท้จริงที่จะตัดสินว่าจะเกิดแผลเป็นหรือไม่ครับ
คำกล่าวที่ว่า "ปล่อยไว้เดี๋ยวก็ยุบเอง" นั้นถูกแค่ครึ่งเดียวครับ
สำหรับสิวหนองเม็ดเล็กๆ ที่อยู่ใกล้ชั้นผิว จะสามารถยุบตัวลงไปได้เองตามธรรมชาติภายในไม่กี่วันครับ แต่ถ้าสิวเริ่มมีขนาดใหญ่ขึ้นและหนองเริ่มสะสมตัวหนาแน่น แรงดันจะดันผนังรูขุมขนและแพร่กระจายออกไปด้านข้าง ส่งผลให้อาการอักเสบลามไปยังรูขุมขนและผิวชั้นหนังแท้ที่อยู่ข้างเคียง จากสิวหนองเม็ดเดียวอาจกลายเป็นกลุ่มสิวอักเสบเม็ดเล็กๆ ได้ในเวลาเพียงไม่กี่วันครับ
หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ที่สิวเห่อขึ้นมาพร้อมกันรวดเดียว ซึ่งปัญหานี้มักจะเกิดขึ้นในลักษณะนี้ล่ะครับ หากเราจัดการได้ถูกเวลาตั้งแต่เริ่มเห็นสิวหนองเม็ดแรก ก็จะสามารถหยุดการแพร่กระจายไปยังบริเวณข้างเคียงได้ครับ
เมื่อเห็นหัวเหลืองๆ นั่นคือเวลาที่ควรเจาะบีบแล้วครับ
สิวหนองที่โผล่ขึ้นมาใกล้ชั้นผิวและเริ่มมีหัวเหลือง (yellow head) ปรากฏให้เห็นตรงกลาง คือช่วงเวลาที่ปลอดภัยที่สุดในการบีบออกครับ การที่มีหัวสิวขึ้นมาแปลว่าหนองและสิ่งสกปรกข้างในได้ขึ้นมาอยู่ใน 'ตําแหน่งตื้นๆ' แล้ว เมื่อออกแรงกดเบาๆ แรงกดจะพุ่งออกไปด้านบนเพียงทิศทางเดียวครับ
ในทางกลับกัน หากผิวยังเรียบและเป็นไตแดงแข็งๆ ห้ามบีบเด็ดขาดนะครับ เพราะหัวสิวยังอยู่ลึกมาก หากบีบ สิ่งสกปรกจะไม่ยอมออกไปด้านบน แต่จะถูกดันไปด้านข้างหรือลึกลงไปข้างล่างแทน ซึ่งนี่เป็นสาเหตุส่วนใหญ่ของการเกิดแผลเป็นเลยครับ
ทำไมการบีบด้วยมือถึงทำให้แผลเป็นลึกลงกว่าเดิม?
เนื่องจากนิ้วมือของเรามีพื้นที่กว้างและควบคุมทิศทางของแรงกดได้ยากครับ ทันทีที่บีบ แรงกดบางส่วนจะพุ่งขึ้นด้านบน แต่แรงกดส่วนใหญ่จะพุ่งไปที่ผิวชั้นหนังแท้ด้านข้างและด้านล่าง หนองและสารอักเสบที่ถูกดันไปที่ผิวชั้นหนังแท้ด้านข้างจะกลายเป็นจุดอักเสบใหม่ ส่วนแรงกดที่พุ่งลงสู่ด้านล่างจะไปกดทับคอลลาเจน* ในชั้นหนังแท้จนทำให้ผิวบุ๋มลงไปกลายเป็นหลุมสิวครับ
ยิ่งถ้าใช้เล็บจิกบีบ ผิวชั้นนอกสุดจะถลอกและหลงเหลือรอยดำ (PIH) เป็นสีน้ำตาลยาวนานเลยครับ ดังนั้นคำพูดที่ว่า 'ไม่บีบเลยจะดีกว่า' พูดให้ถูกก็คือ 'ถ้าบีบแบบนี้ สู้ไม่บีบเลยยังจะดีกว่า' นั่นเองครับ
* คอลลาเจนในผิวชั้นหนังแท้: โปรตีนที่ประสานตัวกันเป็นโครงข่ายใต้ชั้นผิวเพื่อค้ำจุนผิวไว้ หากพื้นที่ตรงนี้พังทลายลงพร้อมกันก็ยากที่จะฟื้นฟูกลับมาใหม่ และหากจุดนั้นยุบตัวลงไปถาวรก็จะกลายเป็นแผลเป็นหลุมสิว (atrophic scar) ครับ
การกดระบายหนองที่คลินิกแตกต่างอย่างไร?
การระบายหนองโดยแพทย์ผิวหนังที่เรียกว่า Incision and Drainage (I&D)* จะใช้เข็มขนาดเล็กประมาณ 18G หรือใบมีดเบอร์ 11 สะกิดผิวเพื่อเปิดทาง 'ขนาดเล็กมากๆ' จากนั้นจึงใช้อุปกรณ์ปลอดเชื้อค่อยๆ กดระบายหนองออก ซึ่งแตกต่างจากการใช้มือกด เพราะแผลสะกิดนี้จะทำหน้าที่เป็น 'ทางออกด้านบน' ช่วยลดแรงกดที่จะแผ่ออกไปทางด้านข้างและด้านล่างได้อย่างมากครับ
ความแตกต่างในการฟื้นฟูผิวจะเห็นได้ชัดเจนมากในเรื่องของความเสี่ยงที่จะเกิดแผลเป็นหลุมสิวครับ สิวหนองเม็ดเดียวกันถ้าใช้วิธีสะกิดระบายหนองอย่างถูกสุขอนามัย มักจะจบที่การทิ้งรอยดำจางๆ เท่านั้น แต่ถ้าใช้มือเค้นบีบ ก็มีโอกาสสูงมากที่จะกลายเป็นแผลเป็นหลุมสิวประเภท boxcar ตื้นๆ ซึ่งความแตกต่างทางคลินิกนี้ยังได้รับการเน้นย้ำใน คู่มือการรักษาโรคผิวหนังทั่วไปของสมาคมผิวหนังเกาหลี อีกด้วยครับ
* Incision and Drainage (I&D): การรักษาทางคลินิกโดยใช้เข็ม 18G หรือใบมีดเบอร์ 11 สะกิดเปิดแผลขนาดเล็กที่หัวสิวหนองหรือสิวหัวช้าง เพื่อระบายหนองและสารอักเสบออก วิธีนี้ช่วยเปิดทางออกด้านบนเพื่อลดแรงกดดันที่จะพุ่งไปด้านข้างและด้านล่าง จึงช่วยลดความเสียหายของผิวชั้นหนังแท้ให้ได้มากที่สุด แม้จะระบายหนองออกในปริมาณเท่ากันก็ตาม
อย่าลืมจำระยะสิวที่ "ไม่ควรบีบ" ไว้ด้วยนะ
สิวไตแข็งๆ ไม่มีหัว หรือสิวหัวช้างเม็ดใหญ่ที่ปวดมากๆ ห้าม 'บีบ' ด้วยวิธีใดๆ ทั้งสิ้นนะครับ เพราะหนองและสิ่งอุดตันอยู่ลึกเกินไป ไม่ว่าจะเปิดทางออกแบบไหน แรงกดก็จะถูกดันไปทางด้านข้างและด้านล่างอยู่ดี สิวระยะนี้ต้องเริ่มจาก การฉีดสิวเพื่อลดการอักเสบก่อน ครับ เดี๋ยวรายละเอียดเราจะพูดถึงในบทความถัดไปของซีรีส์นี้นะครับ
สามารถสรุปวิธีดูแลรักษาที่เหมาะสมตามระยะของสิวออกมาได้ตามตารางนี้เลยครับ
ระยะสิว | บีบด้วยมือ | กดระบายหนองที่คลินิก | วิธีรักษาที่เหมาะสม |
|---|---|---|---|
สิวอุดตัน | △ (เฉพาะการกดอย่างถูกสุขอนามัยเท่านั้น) | ○ | กลุ่มเรตินอยด์ / กรดซาลิไซลิก |
สิวอักเสบหัวหนองตื้นๆ (หัวเหลือง) | △ (วิธีกดค่อนข้างอันตราย) | ○ ปลอดภัยที่สุด | ระบายหนองออกด้วยอุปกรณ์ปลอดเชื้อ |
สิวหนองลึก (ไม่มีหัว) | ✗ | △ ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่เหมาะสม | ยาทาฆ่าเชื้อ / BPO |
สิวอักเสบแดงเป็นไตแดง (Nodules) | ✗ | ✗ | ฉีดยาลดอักเสบ Triamcinolone |
สิวหัวช้างเม็ดใหญ่ (Cysts) | ✗ | สะกิดเจาะระบายหนองออก | ฉีดยา + เจาะระบายหนอง (I&D) |
คำถามที่ว่าควรบีบสิวหรือไม่ ไม่ใช่แค่เรื่องของ 'การบีบ/ไม่บีบ' แต่เป็นเรื่องของระยะสิวและวิธีการจัดการครับ สิวหนองที่หัวโผล่แล้วควรกดออกอย่างถูกวิธีและถูกสุขอนามัย ส่วนสิวไตอักเสบแดงและสิวหัวช้าง ห้ามแตะต้องเองเป็นเด็ดขาดและควรมาพบแพทย์นะครับ เพียงแยกแยะเท่านี้ โอกาสที่จะเกิดแผลเป็นหลุมสิวก็จะลดลงไปเยอะมากแล้วครับ
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
Q. สิวหนองนี่บีบออกจะดีกว่าจริงๆ เหรอคะ?
ใช่ครับ แต่ต้องเน้นย้ำว่าควร 'บีบอย่างถูกหลักสุขอนามัยที่คลินิก' นะครับ สิวหนองที่มีหัวสีเหลืองชัดเจนบนผิว หากได้รับการระบายแรงดันออกจะช่วยให้ผิวฟื้นตัวได้เร็วขึ้นและช่วยลดโอกาสเกิดแผลเป็นหลุมสิวครับ อย่างไรก็ตาม หากบีบเค้นเองที่บ้านด้วยเล็บหรือนิ้วมือ ผิวหนังและรูขุมขนอาจฉีกขาด ส่งผลให้เกิดแผลเป็นหนักกว่าเดิม หากรู้สึกว่า 'ต้องบีบแล้วล่ะ' แนะนำให้เข้ามาให้คุณหมอช่วยดูแลดีกว่าลองทำเองที่บ้านนะครับ
Q. มีกรณีไหนบ้างที่สามารถกดสิวเองที่บ้านได้ครับ?
ทางเราไม่แนะนำให้กดสิวเองที่บ้านเลยครับ การกดด้วยตัวเองอาจทำให้ผิวรอบรูขุมขนฉีกขาด และทำให้เกิดแผลเป็นแทน คีย์หลักของการลดแผลเป็นไม่ใช่เรื่อง 'จะกดสิวยังไงให้ดี' แต่เป็น 'การไม่บีบเองแล้วรีบมาคลินิก' ครับ ในเบื้องต้น แนะนำให้แปะแผ่นแปะสิวที่สะอาดเพื่อลดการระคายเคืองและสิ่งกระตุ้น แล้วหาเวลาเข้าพบคุณหมอให้เร็วที่สุดนะครับ
Q. ถ้ากดระบายหนองแล้ว จะยุบภายในกี่วันครับ?
สำหรับสิวหนองหัวตื้นๆ อาการบวมแดงมักจะยุบลงภายใน 24-48 ชั่วโมงครับ แม้ว่าอาจจะมีรอยแดงรอยดำ (PIH·PIE) หลงเหลืออยู่ในจุดเดิมประมาณ 1-2 เดือน แต่โอกาสที่จะกลายเป็นแผลเป็นถาวรนั้นมีน้อยมากครับ ส่วนสิวไตอักเสบหรือสิวหัวช้างเม็ดใหญ่นั้น แค่ระบายหนองออกอาจไม่พอ มักต้องใช้การฉีดยาลดอักเสบร่วมด้วยครับ
บทความที่เกี่ยวข้อง
ยกกระชับ
แก้มชาตื้อ ๆ หลังทำ Ultherapy Prime ปกติไหม อีกกี่วันหาย?
โครงหน้า&วอลลุ่ม
ฉีด Sculptra แล้วแก้มขึ้นข้างเดียว อีกนานไหมกว่าจะเท่ากัน?
ยกกระชับ
ลด Level พลังงาน Thermage เพราะกลัวเจ็บ ผลลัพธ์จะหายไปด้วยไหม?
ผิว
ขนคุดที่แขน ยิ่งขัดสครับยิ่งแดง เปลี่ยนวิธีดูแลยังไงดี?
ยกกระชับ
หลัง Onda Lifting แล้วสองข้างหน้าลดไม่เท่ากัน — ปกติหรือต้องกังวล?
ผิว
สกินบูสเตอร์หมดฤทธิ์แล้วจริงไหม หลังสองเดือนผิวเริ่มแห้งขึ้น