🔗 ไปยังบทความอื่น

ทำความรู้จักสิวแต่ละประเภท — 1.1 รูขุมขนอักเสบ vs สิวอุดตัน

วิธีหยุดสิวตั้งแต่ตอนนี้ — 3.1 ความสำคัญของการเจาะระบายหนอง · 3.2 รู้จักกับการฉีดรักษาสิวอักเสบอย่างถูกต้อง

การดูแลรอยหลังเป็นสิว — 4.1 PIH · PIE · รอยแผลเป็นหลุมสิว · รอยแผลเป็นนูน

ขึ้นชื่อว่าสิว แต่ไม่ใช่ว่าสิวทุกชนิดจะเหมือนกันหมดนะครับ ถ้าอยู่ในระยะที่เป็นสิวอุดตันเม็ดเล็กๆ แค่ระวังเรื่องการบีบเค้นก็แทบจะไม่ทิ้งรอยแผลเป็นไว้เลยครับ แต่ถ้าเริ่มเปลี่ยนเป็นสิวหัวช้างที่แข็งและลึก หรือสิวซีสต์ที่มีอาการเจ็บปวด คอลลาเจนในผิวชั้นหนังแท้* จะเริ่มถูกทำลายจนทำให้เกิดแผลเป็นได้ครับ การจะเกิดแผลเป็นหรือไม่นั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการบีบสิวนะครับ แต่ขึ้นอยู่กับว่าอาการอักเสบนั้นลึกลงไปถึงชั้นไหนต่างหากครับ

ขึ้นชื่อว่าสิว แต่ไม่ใช่ว่าสิวทุกชนิดจะเหมือนกันหมดนะครับ ถ้าอยู่ในระยะที่เป็นสิวอุดตันเม็ดเล็กๆ แค่ระวังเรื่องการบีบเค้นก็แทบจะไม่ทิ้งรอยแผลเป็นไว้เลยครับ แต่ถ้าเริ่มเปลี่ยนเป็นสิวหัวช้างที่แข็งและลึก หรือสิวซีสต์ที่มีอาการเจ็บปวด คอลลาเจนในผิวชั้นหนังแท้จะเริ่มถูกทำลายจนทำให้เกิดแผลเป็นได้ครับ การจะเกิดแผลเป็นหรือไม่นั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการบีบสิวนะครับ แต่ขึ้นอยู่กับว่าอาการอักเสบนั้นลึกลงไปถึงชั้นไหนต่างหากครับ

สิวอุดตันและสิวตุ่มแดง เป็นระยะที่ทิ้งไว้แค่รอยชั่วคราวครับ

สิวอุดตันชนิดหัวปิด (Whiteheads) หรือสิวอุดตันชนิดหัวเปิด (Blackheads) เป็นสิวในระยะที่ยังไม่มีการอักเสบ ซึ่งเกิดจากการอุดตันของน้ำมันในรูขุมขน ระยะนี้แทบจะไม่มีการทำลายผิวชั้นหนังแท้เลยครับ ดังนั้นถ้าปล่อยไว้เฉยๆ หรือทายากลุ่ม Retinoid ก็จะค่อยๆ ยุบตัวลงโดยไม่ทิ้งรอยแผลเป็น* เลยครับ แต่หากใช้เล็บมือแกะเกา ก็อาจจะทำให้ผิวชั้นนอกและผิวชั้นหนังแท้ส่วนบนถลอก จนกลายเป็นรอยดำ (PIH) หรือรอยแดง (PIE) ได้ครับ

สำหรับสิวตุ่มแดงที่เป็นตุ่มนูนสีแดงเล็กๆ ก็คล้ายกันครับ หากเราไม่ไปจับหรือสัมผัสเลย ก็จะทิ้งไว้เพียงแค่รอยแดงชั่วคราวและค่อยๆ จางหายไปตามเวลา โอกาสที่จะกลายเป็นแผลเป็นหลุมสิวถาวรในระยะนี้ถือว่าน้อยมากๆ ครับ

* ผิวชั้นหนังแท้ (Dermis): คือชั้นผิวที่อยู่ใต้ผิวหนังกำพร้า เป็นที่อยู่ของคอลลาเจนและเส้นใยอีลาสตินที่สานกันเป็นตาข่าย ซึ่งชั้นนี้แหละครับที่เป็นตัวตัดสินว่าสิวจะกลายเป็นแผลเป็นหรือไม่ ถ้าเสียหายเฉพาะผิวชั้นนอกก็จะจบลงแค่รอยดำรอยแดง แต่ถ้าคอลลาเจนในชั้นหนังแท้ถูกทำลาย ผิวก็จะกลายเป็นแผลเป็นถาวรครับ

สิวหัวหนอง วิธีการบีบคือจุดเปลี่ยนสำคัญครับ

สิวหัวหนองจะมองเห็นเป็นหัวสีเหลืองๆ ตรงกลาง ซึ่งด้านในเต็มไปด้วยหนอง หากหัวสิวลอยขึ้นมาบนพื้นผิวชัดเจนแล้ว การใช้เครื่องมือที่ผ่านการฆ่าเชื้อเพื่อกดและเจาะระบายหนองออก จะช่วยให้สิวหายได้เร็วขึ้นมากครับ แต่ประเด็นสำคัญที่สุดคือเรา "บีบ" อย่างไรต่างหากครับ

ถ้าเราใช้ปลายนิ้วหรือเล็บเค้นบีบ หนองจะถูกดันย้อนกลับเข้าไปในผิวชั้นหนังแท้ด้านข้าง ทำให้ขอบเขตของการอักเสบขยายกว้างขึ้น ส่งผลให้เกิดรอยดำรอยแดงยาวนานขึ้น หรืออาจกลายเป็นแผลเป็นหลุมตื้นๆ ได้ แต่ในทางกลับกัน สิวหัวหนองแบบเดียวกันนี้ หากใช้วิธีเจาะระบายหนองออกอย่างสะอาดและถูกวิธี โอกาสเกิดแผลเป็นจะลดลงอย่างเห็นได้ชัดเลยครับ ส่วนวิธีระบายหนองอย่างละเอียด เราจะมาคุยกันในบทความถัดไปของซีรีส์นี้นะครับ

ตั้งแต่สิวหัวช้างขึ้นไป ผิวชั้นหนังแท้จะเริ่มถูกทำลายแล้วครับ

สิวหัวช้างแบบไม่มีหัว (Nodules) จะผิวหน้าเรียบๆ แต่ด้านในบวมแข็ง เป็นก้อนอักเสบที่อยู่ลึกใต้ผิวหนัง เนื่องจากสิวนี้อยู่ลึกในชั้นหนังแท้ แม้จะใช้มือสัมผัสหรือกดดู ผิวชั้นบนก็แทบจะไม่ขยับตามเลยครับ ตั้งแต่สิวระยะนี้เป็นต้นไป การอักเสบจะเริ่มทำลายตาข่ายคอลลาเจนใต้ผิวโดยตรง

คอลลาเจนที่สูญเสียไปแล้ว จะไม่สามารถกลับมาเติมเต็มได้เองได้ง่ายๆ ดังนั้นหากปล่อยสิวหัวช้างนี้ทิ้งไว้ ยิ่งผ่านไปหลายวัน แผลเป็นหลุมสิวก็จะยิ่งลึกขึ้นเรื่อยๆ คีย์สำคัญจึงไม่ใช่การบีบ แต่คือ "การทำให้การอักเสบยุบลงอย่างเร็วที่สุด" เพื่อลดการทำลายผิวครับ สิ่งที่จะช่วยได้มากในวงการแพทย์ก็คือ การฉีดสมุนไพรหรือคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Triamcinolone) ปริมาณเล็กน้อยลงไปที่ตัวสิวโดยตรง นั่นเองครับ

สิวซีสต์ มักจะทิ้งแผลเป็นไว้เกือบทั้งหมดครับ

สิวซีสต์ (Cyst) คือสิวที่จะมีทั้งหนองและสารอักเสบสะสมตัวอยู่ลึกในชั้นหนังแท้จนกลายเป็น "ถุงซีสต์" สัมผัสแล้วจะรู้สึกนิ่มๆ หยุ่นๆ และเจ็บปวดมาก เนื่องจากแรงดันภายในถุงน้ำนี้จะไปเบียดผิวชั้นหนังแท้และเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังรอบข้าง ทำให้สูญเสียคอลลาเจนไปโดยปริยาย แม้ว่าเราจะไม่ได้ไปสัมผัสหรือจับมันเลยก็ตามครับ

วิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับสิวซีสต์คือสูตรสำเร็จ 2 อย่างนี้ครับ: การเจาะระบายหนองเพื่อลดแรงดันภายใน และการฉีดสาร Triamcinolone* เพื่อระงับการอักเสบอย่างรวดเร็ว หากรักษาควบคู่กัน สิวจะยุบและแบนลงอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่วัน และหากเป็นเคสที่สิวอักเสบลึกและขึ้นซ้ำๆ บ่อยๆ แพทย์อาจพิจารณาให้ทานยาร่วมด้วย เช่น ยาทานในกลุ่ม Isotretinoin ครับ

* Triamcinolone: คอร์ติโคสเตียรอยด์เฉพาะที่ แพทย์ผิวหนังจะฉีดในปริมาณที่เจือจางมากๆ (2.5~5 mg/mL) ลงในสิวหัวช้างหรือสิวซีสต์ เพื่อช่วยลดการอักเสบให้ยุบลงภายใน 24~48 ชั่วโมง แตกต่างจากยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน เนื่องจากสารจะทำงานเจาะจงเฉพาะตรงจุดที่มีอาการอักเสบเท่านั้น ผลข้างเคียงจึงจำกัดอยู่เฉพาะที่ค่อนข้างปลอดภัยครับ

ถ้าขึ้นซ้ำที่เดิมบ่อยๆ รอยแผลจะกลายเป็นรอยถาวรครับ

หากสิวหัวหนองหรือสิวหัวช้างขึ้นซ้ำๆ ที่จุดเดิม ผิวชั้นหนังแท้จะถูกทำลายอย่างต่อเนื่องโดยไม่มีเวลาได้ฟื้นฟูเลยครับ ทำให้รอยดำ (PIH) และรอยแดง (PIE) กลายเป็นรอยที่ติดแน่น และเปลี่ยนสภาพเป็นแผลเป็นหลุมสิวในที่สุด นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการตัดวงจรสิวไม่ให้อักเสบลึกภายในรอบเดียวถึงเป็นเรื่องที่สำคัญมากๆ ครับ

เราได้สรุปความเสี่ยงในการเกิดแผลเป็นจากสิวแต่ละระยะมาไว้ในตารางนี้แล้วครับ

ลองเช็กดูนะครับว่าตุ่มสิวที่กำลังกังวลอยู่ตอนนี้ตรงกับช่องไหนในตารางบ้าง ถ้าเป็นเพียงสิวอุดตันหรือสิวตุ่มแดง แค่ไม่แกะไม่บีบก็เพียงพอแล้วครับ แต่ถ้าเป็นสิวหัวหนองขึ้นไป วิธีการจัดการกับหัวหนองและการระงับการอักเสบอย่างรวดเร็ว คือตัวแปรสำคัญที่จะช่วยตัดสินว่าหน้าเราจะรอดพ้นจากรอยแผลเป็นได้หรือไม่ครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)

Q. แปะแผ่นแปะสิวบนสิวหัวช้าง จะช่วยได้ไหมคะ?

หากเป็นสิวหัวหนองที่อยู่ตื้นๆ แผ่นแปะสิวจะช่วยดูดซับของเหลวและปกป้องผิวจากการเสียดสีได้ดีครับ แต่ความกังวลของสิวหัวช้างและสิวซีสต์คือต้นตอความอักเสบอยู่ลึกใต้ผิวหนัง แผ่นแปะสิวภายนอกจึงแทบจะช่วยลดการอักเสบไม่ได้ หากลองแปะทิ้งไว้ 2-3 วันแล้วยังไม่ยุบ แนะนำให้รีบมาพบคุณหมอสิวเพื่อทำการรักษาโดยตรงจะดีที่สุดครับ

Q. ถ้ามีสิวเม็ดใหญ่ขึ้นมาแล้วไม่ยุบภายในไม่กี่วัน จะทิ้งรอยแผลเป็นแน่ๆ เลยไหมคะ?

หากสิวหัวช้างหรือสิวซีสต์ยังคงอักเสบอยู่ที่เดิมนานเกิน 1 สัปดาห์ โอกาสที่คอลลาเจนใต้ผิวจะสูญเสียไปเรื่อยๆ จะมีสูงมากครับ ดังนั้นถ้าเป็นไปได้ การรีบเข้ามาฉีดรักษาสิวหรือเจาะระบายหนองออกภายในช่วงแรกๆ ที่เป็น จึงเป็นวิธีป้องกันรอยแผลเป็นหลุมสิวที่มีประสิทธิภาพที่สุดครับ

Q. ถ้าเป็นแค่สิวอุดตัน ถ้าบีบเองจะทิ้งแผลเป็นไหมคะ?

การกดสิวอุดตันอย่างถูกหลักอนามัยโดยเปิดหัวสิวให้เคลียร์ได้หมดนั้นค่อนข้างปลอดภัยครับ แต่การใช้เล็บเค้นบีบเค้นเคี้ยว จะทำให้ผิวชั้นบนถลอกและเป็นการเพิ่มแรงดันกระตุ้นให้หนังแท้รอบข้างอักเสบจนเกิดรอยดำรอยแดงที่รักษายากได้ หากเป็นสิวอุดตันเม็ดเล็กๆ แนะนำให้ทายากลุ่ม Retinoid เพื่อให้หลุดลอกออกไปเองตามธรรมชาติจะดีกว่าการบีบเองครับ

บทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม

• จูวีลุค eye และ จูวีลุค Volume — สองสูตรพิเศษสำหรับการฟื้นฟูใต้ตาและเรือนร่าง

• "รอยสิวเป็นสีแดงคือเรื่องน่ายินดีจริงหรือไม่?" เปิดความจริงของสัญญาณฟื้นฟูที่ผิวส่งถึงคุณ

• Boxcar, Icepick, Rolling — ทำไมลักษณะของหลุมสิวที่ต่างกัน ถึงต้องเลือกเลเซอร์รักษาต่างกัน

• สาเหตุการเกิดผลข้างเคียงก้อนนูนจาก Sculptra พร้อมวิธีการนวดหลังทำและทริคดูแลตัวเองเพื่อป้องกัน