ฉีดเท่ากันที่เดียวกันทำไมผลต่าง? 2 บทบาทกล้ามหน้าผาก ริ้วรอย+ลืมตา และความสัมพันธ์กับกล้ามมัดอื่น
เผยแพร่ -
อัปเดต -
Author
Wi Young-jin · Chief director
Seoul National University College of Medicine · Seoul National University Hospital Specialist
→
เวลาที่สาวๆ ตัดสินใจทำ Botox หน้าผาก หลายคนมักจะนึกถึงกล้ามเนื้อหน้าผาก (Frontalis) เพียงอย่างเดียวใช่ไหมคะ? แต่ในทางการแพทย์แล้ว แม้จะใช้ปริมาณยูนิตเท่ากัน ฉีดจุดเดียวกัน ผลลัพธ์ที่ได้ในแต่ละคนอาจแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงครับ บางคนหน้าผากตึงเรียบเนียนสวยงาม แต่บางคนกลับรู้สึกตาตี่ลงและตึงอึดอัดตา นั่นเป็นเพราะ "สัดส่วนการทำงานของกล้ามเนื้อ 3 มัด ได้แก่ Frontalis, Levator palpebrae superioris และ Orbicularis oculi" ของแต่ละคนไม่เท่ากันนั่นเองครับ
3 มัดกล้ามเนื้อสำคัญที่กำหนดผลลัพธ์การทำ Botox หน้าผาก
แม้ว่าจุดที่ฉีด Botox หน้าผากจะเป็นแค่พื้นที่บริเวณหน้าผากจุดเดียว แต่มีกล้ามเนื้อถึง 3 มัดที่ส่งผลต่อผลลัพธ์ครับ เริ่มจากด้านบนคือ กล้ามเนื้อหน้าผาก (Frontalis)* ถัดลงมาบริเวณเปลือกตาด้านบนคือ กล้ามเนื้อลืมตา (Levator palpebrae superioris)* และกล้ามเนื้อรอบดวงตา (Orbicularis oculi) ที่โอบล้อมรอบดวงตาของเราครับ
กล้ามเนื้อทั้ง 3 มัดนี้จะทำงานประสานกันเพื่อแบ่งเบาหน้าที่ในการ "ยกคิ้ว, เบิกตาขึ้น และขยับรอบดวงตา" ดังนั้น เพื่อความปลอดภัยและผลลัพธ์ที่สวยเป็นธรรมชาติก่อนฉีด Botox หน้าผาก เราต้องมาประเมินกันก่อนครับว่ากล้ามเนื้อทั้ง 3 มัดนี้ในใบหน้าของเราทำงานประสานกันอย่างไร
* Frontalis (กล้ามเนื้อหน้าผาก): กล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่วางตัวในแนวตั้งทั่วหน้าผาก เมื่อหดตัวจะดึงหน้าผากและยกคิ้วขึ้น แม้จะเป็นสาเหตุของริ้วรอยตามแนวนอน แต่ก็มีบทบาทสำคัญในการช่วยพยุงคิ้วและเปลือกตาเพื่อช่วยเปิดทัศนวิสัยในการมองเห็นด้วยครับ
* Levator palpebrae superioris (กล้ามเนื้อลืมตา): กล้ามเนื้อที่ยึดติดอยู่ลึกใต้เปลือกตาบน ทำหน้าที่หลักในการลืมตาโดยตรง โดยจะพยุงเปลือกตาขึ้นเฉพาะจุดโดยไม่เกี่ยวข้องกับหน้าผาก
กล้ามเนื้อ Frontalis ไม่ได้ทำให้เกิดริ้วรอยอย่างเดียว แต่ยังช่วยพยุงคิ้วและเปลือกตาด้วยครับ
หลายคนเข้าใจว่ากล้ามเนื้อ Frontalis เป็นเพียงกล้ามเนื้อที่ทำให้เกิดริ้วรอยบนหน้าผากเท่านั้น แต่ ในทางกายวิภาคคลินิกแล้ว มันยังทำหน้าที่เป็น ‘กล้ามเนื้อส่วนสนับสนุน’ ที่ช่วยยกคิ้วและเปลือกตาบนด้วยครับ เปรียบเหมือนคนสองคนที่ช่วยกันยกของหนัก แม้ว่า Levator palpebrae superioris จะเป็นแรงหลัก แต่เมื่อไหร่ที่คุณรู้สึกตาหนักๆ กล้ามเนื้อ Frontalis ก็จะยื่นมือเข้ามาช่วยประคองนั่นเองครับ
เรื่องนี้เวลาปกติเราอาจไม่ทันสังเกตครับ ลองส่องกระจกแล้วค่อยๆ ลืมตาและหลับตาดูนะครับ สังเกตดูว่าคิ้วของคุณขยับยกขึ้นตามไปด้วยนิดหน่อยหรือไม่ ถ้าคิ้วขยับตามขึ้นไปด้วย แสดงว่าในชีวิตประจำวัน กล้ามเนื้อ Frontalis ของคุณกำลังช่วยทำงานสนับสนุนอย่างมากเลยครับ
Levator palpebrae superioris คือ ‘กล้ามเนื้อลืมตาที่แท้จริง’
สำหรับกล้ามเนื้อ Levator palpebrae superioris นั้นจะอยู่ลึกเข้าไปในเปลือกตาบน จึงไม่ใช่จุดที่เราจะฉีด Botox เข้าไปทำให้เป็นอัมพาตโดยตรงครับ กล้ามเนื้อนี้ทำหน้าที่รับผิดชอบในการลืมตาโดยตรง จึงถือเป็นกล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่ด้าน "การทำงาน (Function)" มากกว่าเรื่องของ "การแสดงอารมณ์ทางใบหน้า" ต่างจากกล้ามเนื้อหน้าผากครับ
สำหรับคนที่มีกล้ามเนื้อส่วนนี้แข็งแรงดี แม้จะฉีด Botox หน้าผากไปแล้วก็ยังลืมตาได้สบายๆ โดยไม่ต้องมีกล้ามเนื้อหน้าผากคอยช่วย แต่สำหรับคนที่กล้ามเนื้อส่วนนี้ค่อนข้างอ่อนแรง หรือมีไขมันสะสมที่เปลือกตาบนเยอะจนบดบังทัศนวิสัย (มักพบในเคสตาชั้นเดียว) ร่างกายจะคอยดึงแรงจากกล้ามเนื้อหน้าผากมาช่วยลืมตาอยู่เสมอ ความแตกต่างตรงนี้เองครับที่เป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้เกิดอาการ "ตาหนักอึดอัด" หลังฉีด Botox หน้าผาก
Orbicularis oculi คือตัวการของการหลับตา + ริ้วรอยเล็กๆ รอบดวงตา
กล้ามเนื้อรอบดวงตา (Orbicularis oculi) ทำหน้าที่ในการ "หลับตา" ครับ ไม่ว่าจะเป็นการกระพริบตา การหลับตาปี๋ และยังเป็นสาเหตุของริ้วรอยหางตา (ริ้วรอยตีนกา) เวลาเรายิ้มด้วย เนื่องจากทำงานในทิศทางตรงกันข้ามกับกล้ามเนื้อหน้าผาก จึงไม่ได้เกิดการขัดกันโดยตรงกับการฉีด Botox หน้าผากครับ
อย่างไรก็ตาม หากฉีด Botox รอบดวงตา (เพื่อหยุดการทำงานของกล้ามเนื้อรอบดวงตาส่วนบน) ร่วมด้วย จะทำให้กล้ามเนื้อหน้าผากต้องแบกรับภาระงานในการช่วยพยุงเปลือกตามากขึ้น หากคุณเป็นคนที่ต้องพึ่งพาแรงจากกล้ามเนื้อหน้าผากในการลืมตาอยู่แล้ว การฉีด Botox หน้าผากร่วมกับ Botox รอบดวงตาในวันเดียวกัน จึงจำเป็นต้องอาศัยความละเอียดอ่อนในการคำนวณปริมาณยูนิตเป็นพิเศษครับ
ความสมดุลของกล้ามเนื้อทั้ง 3 คือตัวกำหนดผลลัพธ์ Botox หน้าผากที่สวยปัง
หากอยากได้ผลลัพธ์ Botox หน้าผากที่สวยเป็นธรรมชาติ เราต้องเข้าใจก่อนว่า "ปกติเราใช้งานกล้ามเนื้อทั้ง 3 มัดนี้อย่างไร" โดยสรุปได้ตามตารางนี้เลยครับ
กล้ามเนื้อ | ตำแหน่ง | บทบาทหน้าที่ | ผลกระทบจาก Botox หน้าผาก |
|---|---|---|---|
Frontalis (กล้ามเนื้อหน้าผาก) | ทั่วบริเวณหน้าผาก | ยกหน้าผากขึ้น + ช่วยสนับสนุนการยกคิ้วและเปลือกตา | คลายตัวโดยตรง (เป้าหมายหลักของการรักษา) |
Levator palpebrae superioris | ด้านในเปลือกตาบน | ทำหน้าที่หลักในการลืมตา | ไม่มีผลกระทบโดยตรง (แยกส่วนกันทางกายวิภาค) |
Orbicularis oculi | รอบดวงตา | หลับตา + ริ้วรอยรอบดวงตา | ไม่มีผลกระทบโดยตรง (เป็นการรักษาแยกส่วน) |
เมื่อกล้ามเนื้อหน้าผากคลายตัวลง "แรงสนับสนุน" ในการช่วยพยุงลืมตาก็จะหายไปด้วย สำหรับคนที่มีกล้ามเนื้อลืมตา (Levator) ที่แข็งแรงดีอยู่แล้วแทบจะไม่รู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงเลยครับ แต่สำหรับ คนที่เคยชินกับการใช้กล้ามเนื้อหน้าผากช่วยพยุงลืมตามาตลอด จะรู้สึกตึงหนักที่เปลือกตาและรู้สึกว่าตาดูแคบลงทันที ซึ่งนี่ก็คือภาวะ "หนังตาตกเทียม (Pseudoptosis)" ที่เราจะมาพูดถึงกันในบทความถัดไปครับ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q. ฉีด Botox หน้าผากแล้ว ตาจะรู้สึกหนักอึดอัดทุกคนไหมคะ?
ไม่ทุกคนครับ สำหรับคนที่มีกล้ามเนื้อลืมตาแข็งแรงดี (มักพบในคนที่มีตาสองชั้นธรรมชาติ) แม้กล้ามเนื้อหน้าผากจะคลายตัวลง ก็แทบไม่มีผลต่อการลืมตาเลยครับ จะมีเฉพาะคนที่ต้องพึ่งพาแรงสนับสนุนจากกล้ามเนื้อหน้าผากมากๆ เท่านั้นที่จะรู้สึกหนักตา ซึ่งในบทความหน้าเราจะมาเจาะลึกถึงกลไกนี้พร้อมวิธีเช็กด้วยตัวเองกันครับ
Q. เวลาลืมตาแล้วคิ้วยกขึ้นนิดหน่อย ถือเป็นเรื่องปกติไหมคะ?
สัดส่วนการทำงานของกล้ามเนื้อแต่ละคนไม่เหมือนกันครับ บางคนคิ้วแทบไม่ขยับเลยขณะที่บางคนคิ้วจะขยับตามขึ้นไปด้วยเสมอ ซึ่งกลุ่มหลังนี้คือคนที่มีการใช้งานกล้ามเนื้อหน้าผาก (Frontalis) ค่อนข้างสูงครับ ลองสังเกตจากรูปถ่ายหรือวิดีโอเวลาตัวเองแสดงสีหน้าดูก็จะช่วยให้ประเมินได้ง่ายขึ้นครับ
Q. สามารถฉีด Botox หน้าผากกับ Botox หางตาพร้อมกันในวันเดียวกันได้ไหมคะ?
สามารถฉีดพร้อมกันได้ครับ แต่ถ้าคุณเป็นเคสที่ต้องพึ่งพาการทำงานของกล้ามเนื้อหน้าผากค่อนข้างเยอะ แทนที่จะฉีดพร้อมกันหมดในวันเดียว การเลือกฉีดตำแหน่งใดตำแหน่งหนึ่งก่อน แล้วค่อยมาดูการตอบสนองหลังผ่านไป 2-3 สัปดาห์เพื่อวางแผนการฉีดส่วนที่เหลือ จะเป็นวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติที่สุดครับ
บทความที่น่าสนใจ
ยกกระชับ
แก้มชาตื้อ ๆ หลังทำ Ultherapy Prime ปกติไหม อีกกี่วันหาย?
โครงหน้า&วอลลุ่ม
ฉีด Sculptra แล้วแก้มขึ้นข้างเดียว อีกนานไหมกว่าจะเท่ากัน?
ยกกระชับ
ลด Level พลังงาน Thermage เพราะกลัวเจ็บ ผลลัพธ์จะหายไปด้วยไหม?
ผิว
ขนคุดที่แขน ยิ่งขัดสครับยิ่งแดง เปลี่ยนวิธีดูแลยังไงดี?
ยกกระชับ
หลัง Onda Lifting แล้วสองข้างหน้าลดไม่เท่ากัน — ปกติหรือต้องกังวล?
ผิว
สกินบูสเตอร์หมดฤทธิ์แล้วจริงไหม หลังสองเดือนผิวเริ่มแห้งขึ้น