บางท่านอาจจะตกใจเมื่อพบว่าระหว่างลบรอยสักที่เคยสักทับ (cover-up) มา บริเวณที่มีสีเนื้อหรือสีขาวผสมอยู่กลับกลายเป็นสีเทาเข้มขึ้นมาแทน ช่วงแรกที่เริ่มทำเพราะอยากให้รอยสักจางลง แต่พอสีกลับเข้มขึ้นไปในทิศทางตรงกันข้ามก็คงทำให้กังวลใจว่ามีความผิดพลาดอะไรเกิดขึ้นหรือเปล่าใช่ไหมคะ

ปฏิกิริยานี้มีชื่อเรียกเฉพาะว่า ปรากฏการณ์สีเข้มขึ้นหลังเลเซอร์ (paradoxical darkening)* ซึ่งเป็นปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นเมื่อส่วนประกอบบางอย่างในน้ำหมึกได้รับความร้อนจากเลเซอร์ จากข้อมูลของ StatPearls ที่รวบรวมเกี่ยวกับการเลเซอร์ลบรอยสัก อธิบายว่า เหล็กออกไซด์ (iron oxide) หรือไทเทเนียมไดออกไซด์ (titanium dioxide) ที่ผสมอยู่ในน้ำหมึกบางชนิด เมื่อถูกรีดิวซ์ (reduced) ด้วยความร้อนจากเลเซอร์ อาจส่งผลให้รอยสักมีสีเข้มขึ้นอย่างขัดแย้งกับความเป็นจริงได้ค่ะ

*paradoxical darkening (ปรากฏการณ์สีเข้มขึ้นหลังเลเซอร์): ปฏิกิริยาที่บริเวณซึ่งสัมผัสกับเลเซอร์ลบรอยสักไม่ยอมจางลง แต่กลับเปลี่ยนเป็นสีเทาหรือสีดำเข้มขึ้นแทน

บทความนี้เป็นเนื้อหาที่รวบรวมข้อมูลการรักษาของคลินิก Beautystone สาขาฮับจองค่ะ

หลังจากอ่านบทความนี้แล้ว คุณจะ

• เข้าใจสาเหตุที่ทำให้หมึกสีเนื้อและสีขาวมีสีเข้มขึ้น

• สามารถแยกแยะระหว่างกรณีที่รอยสักจะค่อย ๆ จางลงได้เองกับกรณีที่ต้องใช้เวลานานขึ้นได้

• เข้าใจว่าทำไมจึงต้องทำการยิงทดสอบเฉพาะจุด (test spot) ก่อน

• เตรียมตัวได้ว่าควรปรึกษาอะไรบ้างในการนัดหมายเซสชันถัดไป

สิ่งแรกที่ต้องตรวจสอบเมื่อสีของรอยสักเข้มขึ้น

เมื่อบริเวณที่ทำเลเซอร์มีสีเข้มขึ้น สิ่งแรกที่ต้องแยกแยะคือ มีเพียงแค่สีที่เปลี่ยนไป หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย หากมีเพียงโทนสีที่เปลี่ยนเป็นสีเทาหรือสีดำ โดยไม่มีอาการปวดหรือน้ำเหลืองไหล มีโอกาสสูงที่จะเป็นปฏิกิริยาจากส่วนประกอบของน้ำหมึกค่ะ

ในทางกลับกัน หากบริเวณที่สีเข้มขึ้นมีสะเก็ดหนาขึ้น ขอบบวมแดง หรือมีอาการร้อนผ่าวและน้ำเหลืองไหลต่อเนื่องกันหลายวัน อาจไม่ใช่เรื่องการเปลี่ยนแปลงของสี แต่เป็นปัญหาในกระบวนการฟื้นตัวของผิว ในกรณีนี้ไม่ควรรอจนถึงเซสชันถัดไป แนะนำให้รีบแจ้งทางคลินิกที่รับการรักษาทันทีค่ะ

นอกจากนี้ แนะนำให้จดบันทึกไว้ด้วยว่ารอยสักสีอะไรอยู่ตรงตำแหน่งไหนบ้าง เพราะรอยสักแบบ cover-up นั้นมีน้ำหมึกชั้นล่างและชั้นบนซ้อนทับกันอยู่ การดูแค่สีที่เห็นจากภายนอกจึงบอกได้ยากว่ามีสีอะไรซ่อนอยู่ข้างในบ้าง

ทำไมปฏิกิริยานี้จึงเกิดขึ้นกับหมึกสีเนื้อและสีขาว

ในหมึกโทนสีเนื้อ สีเบจ หรือสีขาว มักจะมีการผสมโลหะออกไซด์ เช่น เหล็กออกไซด์ หรือไทเทเนียมไดออกไซด์ เพื่อทำให้น้ำหมึกมีความทึบแสง ซึ่งมีส่วนประกอบที่แตกต่างไปจากหมึกสีดำที่ส่วนใหญ่จะมีคาร์บอนเป็นหลักค่ะ

จาก ข้อมูลของ DermNet เกี่ยวกับปฏิกิริยาของผิวหนังต่อรอยสัก ที่รวบรวมปฏิกิริยาของเม็ดสีรอยสัก ได้ยกตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงของสีที่ไม่พึงประสงค์ เช่น การเปลี่ยนจากสีน้ำตาลเป็นสีดำ โดยอธิบายถึงปฏิกิริยาเคมีที่เหล็กประจุสาม (ferric) เปลี่ยนเป็นเหล็กประจุสอง (ferrous) เนื่องจากพลังงานความร้อนในพริบตาจากเลเซอร์พัลส์ (laser pulse) ไปลดระดับสถานะออกซิเดชันลงหนึ่งขั้นนั่นเองค่ะ

ดังนั้น ปรากฏการณ์นี้จึงไม่ใช่ปัญหาจากประสิทธิภาพของตัวเครื่องหรือความเชี่ยวชาญของผู้ทำการรักษา แต่ขึ้นอยู่กับว่ามีน้ำหมึกชนิดใดอยู่ในบริเวณนั้นมากกว่า และนี่ก็เป็นเหตุผลว่าทำไมเราจึงพบปฏิกิริยานี้บ่อยครั้งในรอยสักแบบ cover-up เพราะการจะสักทับรูปเดิมได้นั้น จำเป็นต้องลงสีสว่างที่มีความทึบแสงหนา ๆ ทับลงไปค่ะ

ความแตกต่างระหว่างกรณีที่จางลงได้เองกับกรณีที่ต้องใช้เวลานาน

สีที่เข้มขึ้นจะคงอยู่ถาวรหรือไม่ ส่วนใหญ่ต้องใช้เวลาในการพิสูจน์ค่ะ ใน รายงานเคสตัวอย่าง ของผู้ป่วยที่รอยสักบริเวณริมฝีปากมีสีเข้มขึ้นหลังเลเซอร์ พบว่าหลังจากทำเลเซอร์ไป 2 วัน สีก็เริ่มคล้ำลง แต่เมื่อเวลาผ่านไปประมาณ 2 เดือนโดยไม่มีการรักษาเพิ่มเติม สีก็กลับมาดูดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยรายงานระบุว่าเกิดจากกระบวนการที่เซลล์กลืนกิน (macrophages) เก็บกินอนุภาคเม็ดสีและลำเลียงไปยังระบบน้ำเหลืองค่ะ

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงบันทึกของกรณีรายบุคคล จึงยากที่จะสรุปว่าทุกคนจะมีผลลัพธ์เหมือนกันทั้งหมด เพราะบางรายงานระบุว่าแม้จะผ่านไป 2-3 เดือนแล้ว โทนสีก็ยังคงเดิม หรือยิ่งเข้มขึ้นในการทำเลเซอร์เซสชันถัดไปด้วยซ้ำ อย่างที่แจ้งไปข้างต้นว่าเนื่องจากส่วนประกอบของน้ำหมึกของแต่ละคนไม่เหมือนกันค่ะ

วิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้ล่วงหน้าคือการทำ test spot* (การยิงทดสอบเฉพาะจุด) ซึ่งข้อมูลจาก StatPearls ที่กล่าวไปข้างต้นแนะนำว่า เมื่อมีความกังวลเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสี วิธีนี้เป็นวิธีที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย โดยจะยิงเลเซอร์เฉพาะจุดเล็ก ๆ เพียงจุดเดียว แล้วรอสังเกตปฏิกิริยาประมาณ 2-4 สัปดาห์ค่ะ

*test spot (การยิงทดสอบเฉพาะจุด): วิธีการยิงเลเซอร์ในจุดเล็ก ๆ เพียงจุดเดียวก่อน เพื่อตรวจสอบปฏิกิริยาของผิวก่อนที่จะทำการรักษาเป็นบริเวณกว้าง

ทำไมต้องเป็น Beautystone สาขาฮับจอง

ที่ Beautystone สาขาฮับจอง ในขั้นตอนการปรึกษาเพื่อลบรอยสักที่มีการสักทับหรือมีโทนสีสว่างผสมอยู่ เราจะไม่ยิงเลเซอร์ทั่วบริเวณตั้งแต่เซสชันแรกค่ะ เนื่องจากไม่มีทางตรวจสอบส่วนประกอบของน้ำหมึกจากภายนอกได้ เราจึงเลือกที่จะสังเกตปฏิกิริยาจากการยิงจุดเล็ก ๆ ก่อน แล้วจึงวางแผนการรักษาต่อไป

แพทย์เฉพาะทางด้านผิวหนังจะเป็นผู้ทำการรักษาด้วยตนเอง และคอยร่วมปรึกษาพูดคุยทันทีว่าจะปรับค่าความยาวคลื่นและระยะเวลาอย่างไรหากพบการเปลี่ยนแปลงของสีผิว นอกจากนี้ คลินิกยังตั้งอยู่ในระยะที่เดินได้สะดวกจากสถานีฮับจอง ทำให้การเดินทางมาติดตามผลทุก ๆ 2-4 สัปดาห์ไม่เป็นเรื่องยุ่งยากเลยค่ะ

วิธีเตรียมข้อมูลสำหรับปรึกษาก่อนเริ่มเซสชันถัดไป

• ช่วงเวลาที่สักและข้อมูลการสักทับ (cover-up) — เป็นจุดเริ่มต้นในการประเมินว่ามีน้ำหมึกชั้นล่างซ่อนอยู่หรือไม่

• สีเดิมของบริเวณที่เข้มขึ้น — การระบุว่าเป็นกลุ่มสีเนื้อหรือสีขาวจะช่วยให้วิเคราะห์ได้แม่นยำขึ้นค่ะ

• ช่วงเวลาที่สีเริ่มเปลี่ยน — โปรดบันทึกไว้ว่าสีเปลี่ยนตั้งแต่วันที่ทำเลย หรือเปลี่ยนหลังจากนั้นไม่กี่วัน

• จำนวนเซสชันและระยะห่างที่เคยทำมาทั้งหมด — จำเป็นต้องประเมินร่วมกับปฏิกิริยาที่สะสมมาก่อนหน้านี้ค่ะ

• รูปภาพก่อนและหลังทำ — รูปถ่ายจะช่วยบันทึกการเปลี่ยนแปลงของโทนสีได้แม่นยำกว่าความทรงจำค่ะ

หากคุณจดข้อมูลทั้ง 5 ข้อนี้มาด้วย การปรึกษาเพื่อวางแผนในเซสชันถัดไปจะรวดเร็วและกระชับขึ้นมากเลยค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

Q. สีที่เข้มขึ้นจะยังสามารถลบออกได้อีกไหมคะ?

A. สามารถดำเนินการลบต่อไปได้ครับ แต่อย่างไรก็ตาม หากยิงด้วยตั้งค่าแบบเดิมก็อาจเกิดปฏิกิริยาซ้ำได้ ดังนั้นแพทย์จะพูดคุยเพื่อปรับเปลี่ยนความยาวคลื่นหรือระยะห่างในการยิงก่อนครับ

Q. รอยสักสีดำเกิดเรื่องแบบนี้ได้ไหมคะ?

A. เกิดขึ้นได้ยากมากครับ เพราะหมึกสีดำส่วนใหญ่เป็นคาร์บอน ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยารีดักชันของโลหะออกไซด์ แต่หากเป็นบริเวณที่เคยสักทับ (cover-up) มาก่อน ก็อาจจะมีสีอื่นซ่อนอยู่ข้างใต้ได้ครับ

Q. หลังจากทำ test spot แล้วต้องรอนานแค่ไหนจึงจะตรวจสอบผลได้คะ?

A. ตามข้อมูลมาตรฐานแนะนำให้รอประมาณ 2-4 สัปดาห์ครับ เนื่องจากบางครั้งสีไม่ได้เปลี่ยนทันที แต่จะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงและคงที่ในช่วงเวลาไม่กี่วันถึงไม่กี่สัปดาห์ครับ

Q. หากปล่อยบริเวณที่สีเข้มขึ้นไว้เฉย ๆ สีจะจางลงเองได้ไหมคะ?

A. มีทั้งเคสที่จางลงได้เองตามธรรมชาติ และเคสที่สีเข้มคงอยู่เหมือนเดิมครับ หากเฝ้าสังเกตอาการประมาณ 2 เดือนแล้วยังไม่มีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้กลับไปปรึกษาที่คลินิกที่เข้ารับการรักษาจะดีที่สุดครับ

สีจะเข้มขึ้นหรือไม่ และควรดำเนินการต่อในสภาพปัจจุบันหรือไม่นั้น เป็นสิ่งที่แพทย์ต้องประเมินโดยตรงจากประวัติการสักและสภาพผิว ไม่ใช่สิ่งที่แบบประเมินจะคาดการณ์ล่วงหน้าได้ ส่วนจำนวนครั้งโดยประมาณจะพิจารณาแยกต่างหากจากเรื่องนี้ค่ะ ที่บิวตี้สโตนคลินิก แพทย์ใช้แบบประเมิน Kirby–Desai จริงในการปรึกษา เพื่อตรวจสอบชนิดผิว ตำแหน่ง ปริมาณหมึก การลงหมึกซ้ำ รอยแผลเป็น/การเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อ และสีของรอยสัก เพื่อประเมินจำนวนครั้งโดยประมาณ ซึ่งตัวเลขนี้จะเปลี่ยนแปลงไปตามการตอบสนองและความแตกต่างของแต่ละบุคคลค่ะ

ปรึกษาการลบรอยสักที่ผ่านการสักทับ