หลายคนเริ่มใช้เรตินอลครั้งแรกแล้วรู้สึกแสบหรือผิวลอกเป็นขุย จนคิดไปเองว่า "เอ๊ะ หรือนี่จะไม่เหมาะกับเรานะ" แล้วก็ล้มเลิกไปในเวลาเพียงไม่กี่วัน ทั้งที่เริ่มใช้เพราะได้ยินว่ามีประสิทธิภาพดีมาก แต่พอเจออาการระคายเคืองตั้งแต่แรกเริ่มก็ทำให้ลังเลที่จะใช้ต่อได้ง่ายๆ ค่ะ

ถ้าตอบสั้นๆ ก็คือ อาการระคายเคืองในช่วงแรกของการใช้เรตินอล ส่วนใหญ่เป็นปฏิกิริยาทั่วไปที่เกิดขึ้นในกระบวนการปรับตัวของผิวค่ะ ดังนั้น หากเราค่อยๆ เพิ่มความเข้มข้นและความถี่ในการใช้อย่างช้าๆ ก็จะช่วยลดอาการเหล่านี้และเริ่มต้นใช้ได้อย่างราบรื่น การเริ่มต้นด้วยความเข้มข้นต่ำๆ และเว้นระยะวันในการทา แทนที่จะโบกแบบเข้มข้นสูงๆ ทุกวันตั้งแต่แรก คือหัวใจสำคัญเลยค่ะ การรู้สาเหตุของอาการระคายเคืองและเคล็ดลับในการลดอาการจะช่วยให้คุณสามารถดูแลผิวได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ถอดใจไปกลางคัน

> บทความนี้จัดทำขึ้นโดยการรวบรวมข้อมูลการทำหัตถการจาก Beautystone สาขาฮับจองค่ะ

เมื่ออ่านบทความนี้แล้ว คุณจะได้รับทราบเกี่ยวกับ

• สาเหตุที่เรตินอลทำให้เกิอาการระคายเคือง

• เคล็ดลับการลดอาการระคายเคืองเมื่อเริ่มใช้ครั้งแรก

• สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ผิวหนัง

• ข้อดีและสิ่งที่ควรใส่ใจเมื่อใช้อย่างต่อเนื่องเป็นประจำ

ทำไมเรตินอลถึงทำให้เกิดอาการระคายเคืองกันนะ

เรตินอลจัดอยู่ในกลุ่มเรตินอยด์ (Retinoid)* ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยเร่งวงจรการผลัดเซลล์ผิว (turnover) ให้เร็วขึ้น เมื่อเซลล์ผิวเก่าที่เสื่อมสภาพหลุดลอกออกไปเร็วกว่าปกติและมีเซลล์ผิวใหม่ดันตัวขึ้นมา จึงอาจทำให้เกิดอาการแสบ แดง หรือผิวลอกเป็นขุยชั่วคราวได้ ซึ่งเรามักเรียกอาการนี้ว่า "ปฏิกิริยาช่วงปรับตัวของผิว" และเมื่อผิวเริ่มคุ้นชินแล้ว อาการเหล่านี้ก็จะค่อยๆ บรรเทาลงไปเองค่ะ

เรตินอยด์*: กลุ่มสารสกัดที่มาจากวิตามินเอ เรตินอลก็จัดอยู่ในกลุ่มนี้ด้วยเช่นกัน ซึ่งจะช่วยเพิ่มอัตราการผลัดเซลล์ผิวเพื่อตอบโจทย์การปรับสภาพผิวให้เนียนละเอียดและกระจ่างใสขึ้น

มีข้อมูลอ้างอิงยืนยันด้วยว่าอาการในช่วงเริ่มต้นนี้เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากค่ะ จาก เอกสารทางการแพทย์ผิวหนังที่ระบุว่า เรตินอยด์ชนิดทาเฉพาะที่มักก่อให้เกิดอาการระคายเคือง เช่น แสบ แห้ง ลอก แดง ในช่วงแรกของการใช้งาน แต่จะทุเลาลงได้หากลดความเข้มข้นและลดความถี่ในการทาลง พร้อมทั้งเตือนว่าผิวจะไวต่อแสงแดดมากขึ้น ซึ่งข้อมูลนี้ทำให้เราเห็นภาพชัดเจนเลยค่ะว่าทำไมการเริ่มใช้อย่างช้าๆ ในตอนแรกจึงสำคัญมาก ดังนั้น แทนที่จะหยุดใช้ทันทีเมื่อมีอาการระคายเคือง แนะนำให้ลองปรับความถี่และความเข้มข้นลงเพื่อใช้ต่อไปจะดีกว่าค่ะ

เคล็ดลับการลดอาการระคายเคืองเมื่อเริ่มใช้ครั้งแรก

ระดับการระคายเคืองของเรตินอลจะแตกต่างกันไปอย่างสิ้นเชิง ขึ้นอยู่กับว่าคุณเริ่มใช้อย่างไร หัวใจสำคัญคืออย่าเพิ่งใช้แบบแรงสุดโต่งตั้งแต่แรก แต่ให้ค่อยๆ ไต่ระดับขึ้นไปทีละสเต็ปค่ะ เรามาดูตารางเปรียบเทียบขั้นตอนในแต่ละช่วงกันเลยค่ะ

นอกจากนี้ การบีบใช้งทีละน้อยเพียงแค่ขนาดเท่าเม็ดถั่วเขียว และทามอยส์เจอไรเซอร์ตามลงไปให้ชุ่มชื้นเพียงพอ จะช่วยลดอาการระคายเคืองได้ดียิ่งขึ้นไปอีกค่ะ และเนื่องจากเรตินอลทำให้ผิวไวต่อแสงแดด จึงควรทาเฉพาะเวลากลางคืน และห้ามลืมทาครีมกันแดดในตอนกลางวันเด็ดขาดนะคะ แม้จะมีอาการระคายเคืองบ้างในช่วงไม่กี่วันแรก แต่ส่วนใหญ่ก็เป็นเพียงการปรับตัวตามปกติของผิวค่ะ ลองปรับลดความถี่ลงแล้วค่อยๆ ใช้ต่อไปอย่างใจเย็นนะคะ

สัญญาณเหล่านี้ ควรไปพบแพทย์ผิวหนังดีกว่าค่ะ

แม้ว่าอาการระคายเคืองในช่วงแรกส่วนใหญ่จะค่อยๆ หายไปเองตามกาลเวลา แต่สัญญาณบางอย่างอาจไม่ใช่แค่ปฏิกิริยาการปรับตัวทั่วไป และจำเป็นต้องได้รับการตรวจเช็กจากผู้เชี่ยวชาญค่ะ หากมีอาการดังต่อไปนี้ แนะนำให้หยุดทาและมาพบแพทย์ผิวหนังดีกว่าฝืนใช้ต่อนะคะ

• มีอาการบวมแดงหรือมีน้ำเหลืองซึม — อาจไม่ใช่แค่ผิวลอกเป็นขุยธรรมดาๆ แล้วค่ะ

• ผิวแดงจัดอย่างรุนแรงและไม่ทุเลาลง แม้จะพักผิวไปหลายวันแล้ว — อาจเป็นปฏิกิริยาที่เกินกว่าขีดจำกัดการระคายเคืองทั่วไป

• มีผื่นคันเป็นเม็ดเล็กๆ กระจายวงกว้าง — อาจเป็นปฏิกิริยาแพ้ส่วนผสมอย่างรุนแรง

• รู้สึกเจ็บแสบผิวมากขึ้นเรื่อยๆ — เป็นสัญญาณเตือนที่แตกต่างจากอาการปรับผิวทั่วไปอย่างสิ้นเชิงค่ะ

หากอาการระคายเคืองรุนแรงเกินไป หรือมีความผิดปกติที่ต่างไปจากเดิมเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง การเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อหาแนวทางการดูแลที่เข้ากับผิวคุณจริงๆ จะปลอดภัยและอุ่นใจกว่าการลองปรับความเข้มข้นหรือวิธีใช้ด้วยตัวเองค่ะ

ทำไมต้องเป็น Beautystone สาขาฮับจอง

ที่ Beautystone สาขาฮับจอง เมื่อเราให้คำแนะนำเกี่ยวกับการใช้ส่วนผสมโฮมแคร์อย่างเรตินอล เราจะไม่เน้นย้ำให้คนไข้ใช้สารที่รุนแรงทันที แต่เราจะช่วยประเมินผิวเพื่อกำหนดความถี่และความเข้มข้นเริ่มต้นที่เหมาะสมกับสภาพผิวของแต่ละบุคคลค่ะ เพราะถึงแม้จะเป็นส่วนผสมเดียวกัน แต่ความเร็วในการปรับตัวของแต่ละคนย่อมแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับความแข็งแรงของเกราะป้องกันผิว (skin barrier) เราจึงช่วยชี้แจงให้คนไข้เข้าใจตั้งแต่เนิ่นๆ ว่าอาการแค่ไหนคือการปรับตัวปกติ และอาการแบบไหนที่ต้องรีบมาพบแพทย์ ด้วยความที่เป็นคลินิกขนาดกะทัดรัด เดินทางสะดวกใกล้สถานีฮับจอง เราจึงสามารถดูแลเฝ้าติดตามปฏิกิริยาผิวของคนไข้ทุกท่านแบบตัวต่อตัว และร่วมประเมินแนวทางการรักษาไปพร้อมๆ กันได้อย่างใกล้ชิดค่ะ

ข้อดีของการใช้อย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ

เรตินอลไม่ใช่สกินแคร์ประเภทที่เห็นผลปุ๊บปั๊บในระยะสั้นๆ แต่ต้องอาศัยความต่อเนื่องเพื่อให้ผิวค่อยๆ ปรับตัวค่ะ หากเราวาดกราฟแสดงการบรรเทาลงของอาการระคายเคืองในช่วงปรับตัว จะเห็นแนวโน้มเป็นประมาณนี้ค่ะ

นี่คือข้อดีและสิ่งที่ควรปฏิบัติเมื่อใช้อย่างต่อเนื่องเป็นประจำค่ะ

• เติมความชุ่มชื้นให้เต็มที่ — เกราะป้องกันผิวต้องแข็งแรงก่อน อาการระคายเคืองจึงจะลดลงและส่งผลให้เรตินอลทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

• ทากลางคืน และปกป้องผิวด้วยกันแดดในตอนกลางวัน — เรตินอลทำให้ผิวไวต่อแสง ครีมกันแดดจึงเป็นคีย์หลักที่ขาดไม่ได้เลยค่ะ

• ใช้ความถี่ที่ผิวรับไหว ไม่ฝืน — วันไหนระคายเคืองมากให้พักผ่อนผิวบ้าง แล้วค่อยๆ เดินหน้าต่อในจังหวะของตัวเองค่ะ

• หลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกับสารสกัดอื่นๆ ที่ก่อให้เกิดอาการระคายเคือง — การทาร่วมกับส่วนผสมประเภทกรดผลไม้ (AHA/BHA) ในคราวเดียว อาจยิ่งทำให้ผิวระคายเคืองหนักขึ้นได้

อย่าเพิ่งใจร้อนไปกับอาการระคายเคืองในช่วงแรกนะคะ ค่อยๆ ใช้ไปอย่างเป็นระบบ ผิวจะเริ่มปรับตัวและคุณจะสังเกตเห็นผลลัพธ์ของผิวที่เนียนละเอียดและโทนผิวที่สว่างกระจ่างใสขึ้นได้อย่างแน่นอนค่ะ อย่างไรก็ตาม บทความนี้เป็นเพียงการนำเสนอข้อมูลทั่วไป สำหรับการประเมินสภาพผิวส่วนบุคคลและการรับมือกับอาการแพ้ แนะนำให้ปรึกษากับทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยตรงเพื่อความปลอดภัยสูงสุดนะคะ

คำถามที่พบบ่อย

Q. เพิ่งเริ่มใช้เรตินอลครั้งแรกแล้วผิวลอกเป็นขุย ควรใช้ต่อไหมคะ?

A. อาการผิวลอกเป็นขุยเล็กน้อยหรืออาการแสบยิบๆ ในช่วงแรก ส่วนใหญ่มักเป็นอาการปกติที่เกิดขึ้นระหว่างผิวปรับตัวค่ะ แนะนำให้ลองลดความถี่ในการทาลง เน้นเติมความชุ่มชื้นให้ผิวมากๆ อาการเหล่านั้นจะค่อยๆ ดีขึ้นเองค่ะ แต่หากเริ่มมีอาการบวมแดงหรือมีน้ำเหลืองซึม ซึ่งเป็นอาการที่รุนแรงกว่าปกติ แนะนำให้หยุดใช้และเข้ามาให้แพทย์ผิวหนังตรวจเช็กจะดีที่สุดค่ะ

Q. จำเป็นต้องทาทุกวันถึงจะเห็นผลไหมคะ?

A. ไม่จำเป็นต้องทาทุกวันตั้งแต่เริ่มต้นค่ะ แนะนำให้เริ่มจากความเข้มข้นต่ำๆ สัปดาห์ละ 2 ครั้งก่อน เมื่อผิวเริ่มคุ้นชินแล้วจึงค่อยๆ เพิ่มความถี่ขึ้น การฝืนทาทุกวันตั้งแต่แรกอาจกระตุ้นให้ผิวระคายเคืองรุนแรงขึ้นเฉยๆ ค่ะ ค่อยๆ ปรับเพิ่มตามการตอบสนองของผิวจะปลอดภัยและเห็นผลลัพธ์ที่มั่นคงกว่าค่ะ

Q. ทากลางวันได้ไหมคะ?

A. เนื่องจากเรตินอลมีคุณสมบัติทำให้ผิวไวต่อแสงแดด จึงแนะนำให้ทาเฉพาะช่วงเวลากลางคืนจะดีที่สุดค่ะ และในตอนกลางวันต้องทาครีมกันแดดปกป้องผิวเสมอ หากละเลยการดูแลผิวจากรังสียูวี อาจทำให้ผิวระคายเคืองง่ายขึ้นหรือเกิดปัญหารอยดำตามมาได้ค่ะ

Q. ใช้ร่วมกับสกินแคร์ตัวอื่นได้ไหมคะ?

A. หากใช้ร่วมกับผลิตภัณฑ์ที่มีฤทธิ์ระคายเคืองสูง เช่น สารกลุ่มกรด (AHA, BHA, Vitamin C เข้มข้น) พร้อมๆ กัน อาจทำให้ผิวเกิดการระคายเคืองรุนแรงขึ้นได้ค่ะ ในช่วงแรกแนะนำให้เน้นสกินแคร์ที่ให้ความชุ่มชื้นเป็นหลักแบบเจือจางก่อน เมื่อผิวปรับตัวได้ดีแล้วค่อยๆ ปรับสเต็ปการดูแลผิวเพิ่มเติมค่ะ หากคุณเป็นคนผิวแพ้ง่าย แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อจัดคู่สกินแคร์ที่ปลอดภัยกับผิวคุณจะดีที่สุดค่ะ

บทความน่าอ่านเพิ่มเติม

• เพิ่งใช้เรตินอลครั้งแรกแล้วหน้าแดง — คู่มือสำหรับมือใหม่

• ผิวลอกจากการใช้เรตินอล อย่าเพิ่งเชื่อคำที่บอกว่า "ทนๆ ใช้ไปเดี๋ยวก็ดีขึ้นเอง"

• ใช้เรตินอลไม่ไหว มีส่วนผสมอื่นที่ใช้แทนกันได้ไหมนะ?

• ยาอายุวัฒนะแห่งผิว*: ทาเรตินอลแล้วผิวลอก แบบนี้ปกติหรือเปล่า?