รอบการทำ Coretox กล้ามเนื้อเป็นตัวกำหนด ไม่ใช่ปฏิทินค่ะ

หลังจากทำ Coretox ไปสักครั้ง คำถามยอดฮิตที่ตามมาทันทีเลยก็คือ "ต้องกลับมาทำอีกเมื่อไหร่คะ?" คำถามที่หมอได้ยินบ่อยที่สุดในห้องตรวจคือ 'ควรมาทำทุกๆ กี่เดือนดี' การตอบเป็นตัวเลขกลมๆ นั้นง่ายที่สุดค่ะ แต่คำตอบนั้นอาจจะเร็วไปสำหรับบางคน และอาจจะช้าไปสำหรับอีกคนก็ได้ค่ะ

โบท็อกซ์กลุ่ม Botulinum Toxin รวมถึง Coretox นั้น ทำงานโดยการเข้าไปตัดสัญญาณชั่วคราวที่เส้นประสาทส่งไปยังกล้ามเนื้อ เมื่อเวลาผ่านไป สัญญาณที่ถูกตัดไปจะค่อยๆ กลับมาเชื่อมต่อกันอีกครั้ง ซึ่งการฟื้นตัวนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในอัตราความเร็วที่เท่ากันทุกคนค่ะ แม้จะเป็นคนคนเดียวกัน แต่บริเวณกรามกับหน้าผากก็ใช้เวลาฟื้นตัวต่างกัน หรือแม้แต่การทำครั้งแรกกับครั้งที่สามก็ยังไม่เหมือนกันเลยค่ะ ดังนั้น คำถามที่ถามว่าควรเว้นระยะห่างเท่าไหร่ จริงๆ แล้วจึงเป็นคำถามที่ใกล้เคียงกับคำว่า 'กล้ามเนื้อของฉันจะกลับมาเมื่อไหร่' มากกว่าค่ะ

ในบทความนี้ หมอจะมาเล่าให้ฟังตามลำดับว่าเราต้องพิจารณาจากอะไรบ้างในการกำหนดระยะห่าง แทนที่จะจำแค่ตัวเลขตัวเดียว ถ้าคุณเข้าใจวิธีสังเกตว่าผลลัพธ์ของครั้งที่แล้วค่อยๆ คลายตัวลงอย่างไร คุณจะสามารถกะระยะเวลาในการจองคิวครั้งต่อไปได้ด้วยตัวเองเลยค่ะ

4 ปัจจัยที่กำหนดระยะเวลาคงผลลัพธ์

ต่อให้ใช้ผลิตภัณฑ์เดียวกัน บริเวณเดียวกัน แต่ระยะเวลาที่คงผลลัพธ์ไว้อาจต่างกันได้ โดยหลักๆ จะขึ้นอยู่กับ 4 ปัจจัยนี้ค่ะ หากเราพูดคุยประเด็นเหล่านี้ตอนปรึกษาหมอ การวางแผนสำหรับครั้งต่อไปจะมีความชัดเจนและตรงจุดขึ้นมากเลยค่ะ

• แรงดั้งเดิมของกล้ามเนื้อ — หากเป็นคนที่มีแรงบดเคี้ยวเยอะ และตัวมัดกล้ามเนื้อหนา ต่อให้ฉีดในปริมาณเท่ากัน แต่จะเหลือเส้นใยกล้ามเนื้อที่ยังทำงานได้อยู่มากกว่า ทำให้กล้ามเนื้อกลับมาทำงานได้เร็วขึ้นค่ะ

• ปริมาณยูนิตที่ฉีด (Dose) — หากฉีดน้อย ผลลัพธ์จะดูเป็นธรรมชาติแต่ก็จะสลายตัวเร็วขึ้น หากฉีดเยอะ ผลลัพธ์จะอยู่ได้นานขึ้น แต่อาจทำให้การแสดงสีหน้าดูแข็งทื่อได้ การจะเลือกจุดไหนระหว่างสองทางนี้ขึ้นอยู่กับอาชีพและไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตของคุณค่ะ

• ตำแหน่งการฉีดและการกระจายตัวยา — การฉีดเน้นที่จุดเดียวกับการกระจายฉีดหลายๆ จุด จะทำให้ขอบเขตการออกฤทธิ์ของยาต่างกันออกไป การฉีดกระจายกว้างๆ จะช่วยให้การแสดงสีหน้าดูเป็นธรรมชาติสม่ำเสมอ แต่อายุการใช้งานในจุดใดจุดหนึ่งอาจจะสั้นลงได้ค่ะ

• พฤติกรรมหลังการรักษา — พฤติกรรมการนอนกัดฟัน ชอบทานอาหารเหนียวเคี้ยวยาก หมากฝรั่ง หรือการเคี้ยวอาหารข้างเดียว จะกระตุ้นให้กล้ามเนื้อกรามทำงานตลอดเวลา ยิ่งใช้กล้ามเนื้อมากเท่าไหร่ สัญญาณการฟื้นตัวของกล้ามเนื้อก็ยิ่งเร็วขึ้นเท่านั้น ซึ่งเป็นเรื่องธรรมชาติของกลไกในร่างกายเราค่ะ

ใน 4 ข้อนี้ สิ่งที่เราสามารถปรับเปลี่ยนได้ในวันที่เข้ามารับบริการมีเพียงแค่เรื่องของจำนวนยูนิตและการวางแผนการฉีดเท่านั้นค่ะ ส่วนอีก 2 ข้อที่เหลือนั้นถูกกำหนดไว้แล้วหรือขึ้นอยู่กับการใช้ชีวิตประจำวัน ดังนั้น หากต้องการยืดระยะเวลาออกไป ไม่ใช่แค่การเพิ่มยูนิตเพียงอย่างเดียว แต่ต้องหันมาดูร่วมกันด้วยค่ะว่าคุณมีพฤติกรรมการใช้กล้ามเนื้ออย่างไร

หากร่นระยะเวลาให้เร็วขึ้น จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

หมอเข้าใจดีค่ะว่า ทันทีที่รู้สึกว่าโบท็อกซ์เริ่มคลายฤทธิ์ ก็อยากจะรีบกลับมาฉีดซ้ำทันที แต่หมอไม่แนะนำให้ร่นระยะห่างในการฉีดให้สั้นจนเกินไปนะคะ เนื่องจาก Botulinum Toxin ถือเป็นโปรตีนแปลกปลอมสำหรับร่างกายเรา หากร่างกายได้รับสัมผัสซ้ำๆ ในช่วงเวลาที่สั้นเกินไป อาจกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน (Antibody) ขึ้นมาลบล้างฤทธิ์ยาได้ ซึ่งหากเกิดภาวะดื้อโบท็อกซ์ขึ้นมาแล้ว ต่อให้ฉีดปริมาณเท่าเดิม ผลตอบสนองก็จะไม่ดีเหมือนแต่ก่อนค่ะ

Coretox เป็นผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบมาโดยการตัดส่วนผสมที่เป็นโปรตีนเชิงซ้อน (Complexing Protein) ออกตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต เพื่อลดโอกาสที่ร่างกายจะตอบสนองต่อสารแปลกปลอม แต่ก็ไม่ได้แปลว่าจะสามารถร่นระยะการฉีดอย่างไรก็ได้ตามใจชอบนะคะ ไม่ว่าจะเป็นสูตรไหน โดยทั่วไปแล้วเราจะยึดเกณฑ์มาตรฐานไว้ที่ไม่ควรฉีดซ้ำในระยะเวลาที่น้อยกว่า 3 เดือนค่ะ ส่วนความแตกต่างระหว่างผลิตภัณฑ์สูตรลดโอกาสดื้อยาด้วยกัน เช่น Coretox และ Xeomin หมอได้เขียนเปรียบเทียบไว้แล้วในบทความอื่น และหากต้องการวางแผนงบประมาณในการทำแต่ละครั้ง บทความสรุปราคาจะช่วยคุณได้มากกว่าค่ะ

ข้อยกเว้นเพียงอย่างเดียวคือ การมาฉีดเก็บรายละเอียด (Touch-up) เพื่อปรับความสมดุลซ้ายขวาหรือจุดที่ยังทำงานได้อยู่ ในช่วง 2-3 สัปดาห์แรกหลังการฉีดครั้งแรก ซึ่งกรณีนี้เราจะไม่นับเป็นการฉีดรอบใหม่ แต่ถือเป็นการปิดงานของรอบเดิมค่ะ การฉีดเพิ่มเรื่อยๆ โดยแยกแยะไม่ออกระหว่างการเก็บรายละเอียดกับการฉีดรอบใหม่ เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดที่ทำให้ตารางระยะเวลาการฉีดพังลงค่ะ

ระยะห่างในปีแรกกับปีถัดไปจะไม่เท่ากันค่ะ

ไม่มีกฎตายตัวว่าระยะห่างของการฉีด 2-3 ครั้งแรก จะต้องเท่ากับครั้งต่อๆ ไปค่ะ สำหรับบริเวณที่กังวลเรื่องขนาดของกล้ามเนื้ออย่างเช่นกล้ามเนื้อกราม หากกล้ามเนื้อไม่ได้ถูกใช้งานเป็นเวลานาน ขนาดของตัวกล้ามเนื้อเองจะค่อยๆ ฝ่อเล็กลงไปตามธรรมชาติ เมื่อขนาดกล้ามเนื้อลดลง การฉีดด้วยจำนวนยูนิตเท่าเดิมจะช่วยคงผลลัพธ์ได้นานขึ้น หรือสามารถใช้จำนวนยูนิตที่น้อยลงเพื่อคงสภาพเดิมไว้ได้ค่ะ

ดังนั้น ในปีแรกจึงเป็นเรื่องปกติที่จะต้องฉีดถี่หน่อยในระยะแรก และหลังจากที่เริ่มเข้าที่แล้ว ค่อยๆ ยืดระยะห่างออกไปพร้อมกับปรับลดจำนวนยูนิตลง ในทางตรงกันข้าม สำหรับบริเวณริ้วรอย จุดประสงค์ไม่ใช่การลดขนาดกล้ามเนื้อ แต่เป็นการยับยั้งการพับของผิวเวลาแสดงสีหน้า จึงยากที่จะคาดหวังผลลัพธ์เรื่องการลดขนาดกล้ามเนื้อในลักษณะนี้ นี่จึงเป็นเหตุผลที่กรามและหน้าผากของคนคนเดียวกัน ฟื้นตัวกลับมาในความเร็วที่ต่างกันค่ะ

เมื่อคุณทำสะสมไปเรื่อยๆ ประวัติการรักษาก็จะบันทึกไว้ค่ะ หากมีประวัติระบุไว้ชัดเจนว่าครั้งก่อนฉีดไปกี่ยูนิต ตรงจุดไหนบ้าง และความตึงของกล้ามเนื้อเริ่มคลายตัวลงในสัปดาห์ที่เท่าไหร่ ระยะห่างในการฉีดครั้งต่อไปก็จะไม่ใช่การคาดเดาอีกต่อไป แต่จะสามารถคำนวณได้อย่างแม่นยำค่ะ นี่คือเหตุผลที่หมอมักจะแนะนำให้คนไข้จดบันทึกวันที่ฉีดและช่วงเวลาที่เริ่มรู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงเอาไว้เสมอค่ะ

เกณฑ์ระยะเวลาจะแตกต่างกันไปตามแต่ละบริเวณค่ะ

เหตุผลสำคัญที่ไม่สามารถระบุรอบการฉีดเป็นตัวเลขเดียวได้ก็คือเรื่องของ "บริเวณที่ฉีด" ค่ะ เมื่อจุดประสงค์ต่างกัน สัญญาณที่บ่งบอกว่า "โบท็อกซ์หมดฤทธิ์แล้ว" ก็จะแตกต่างกันไปด้วย

ในบรรดาคนไข้ที่กังวลเรื่องกรอบหน้าดูหนา บางรายอาจเกิดจากขนาดของต่อมน้ำลายมากกว่าเรื่องของไขมันหรือกล้ามเนื้อค่ะ ในกรณีนี้ หากเรากำหนดรอบการฉีดโดยดูแค่กล้ามเนื้อกรามเพียงอย่างเดียว ผลลัพธ์ที่คาดหวังก็อาจจะไม่เกิดขึ้น เนื่องจากต่อมน้ำลายไม่ได้มีลักษณะการฟื้นตัวเหมือนกับกล้ามเนื้อ ดังนั้นเพื่อความปลอดภัย จึงไม่ควรนำตารางเวลาของกล้ามเนื้อมาใช้ร่วมกันค่ะ เราต้องแยกแยะให้ออกก่อนผ่านการตรวจด้วยตาและการคลำตรวจของแพทย์ว่าอะไรคือสาเหตุที่ทำให้กรอบหน้าดูหนา การพูดคุยเรื่องรอบการฉีดถึงจะมีความหมายค่ะ

วิธีสังเกตตัวเองเพื่อกำหนดเวลาฉีดครั้งต่อไป

หากคุณรอจนผลลัพธ์หมดเกลี้ยงแล้วค่อยมาฉีด ก็จะเหมือนกับการต้องมาเริ่มนับหนึ่งใหม่ทั้งหมด แต่หากมาฉีดเร็วเกินไปในขณะที่ยายังออกฤทธิ์ได้ดีอยู่ ก็จะเป็นการสะสมตัวยาที่เกินความจำเป็นค่ะ กุญแจสำคัญคือการหาจุดกึ่งกลางระหว่างสองสัปดาห์นี้ ซึ่งสัญญาณต่อไปนี้สามารถช่วยบอกใบ้เราได้ค่ะ

• เวลาลองเกร็งดูแล้ว ความแข็งเกร็งของกล้ามเนื้อเริ่มกลับมาใกล้เคียงกับความรู้สึกก่อนฉีดแล้วหรือยัง

• เริ่มเห็นกรอบหน้าในรูปถ่ายเปลี่ยนไป ก่อนที่จะสังเกตเห็นจากในกระจกเสียอีก

• อาการตึงที่กรามตอนเช้า หรือการนอนกัดฟัน ซึ่งเป็นความไม่สบายตัวในตอนแรกเริ่มกลับมาแล้วหรือยัง

• รู้สึกว่ากล้ามเนื้อฝั่งซ้ายหรือขวาฝั่งใดฝั่งหนึ่ง คืนตัวกลับมาก่อนอีกข้างหรือไม่

หากเริ่มมีอาการเหล่านี้สัก 2-3 ข้อร่วมกัน ก็ถึงเวลาที่ควรนัดเข้ามาปรึกษาหมอแล้วค่ะ โดยเฉพาะความรู้สึกที่ว่ากล้ามเนื้อกลับมาข้างเดียวก่อน ไม่ควรปล่อยผ่านไปเฉยๆ นะคะ เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณว่าในการฉีดครั้งต่อไปเราอาจจะต้องปรับจำนวนยูนิตของฝั่งซ้ายและขวาให้ต่างกัน และเมื่อทำการปรับเปลี่ยนจุดนี้แล้ว ในรอบถัดไปกล้ามเนื้อทั้งสองข้างก็จะค่อยๆ คลายตัวพร้อมๆ กันค่ะ

ในทางตรงกันข้าม หากแทบไม่รู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงเลย แต่มาคลินิกเพียงเพราะดูจากตารางปฏิทิน การที่หมอจะพิจารณาให้เลื่อนการฉีดออกไปก่อนในวันนั้น ก็ถือเป็นผลลัพธ์ที่ดีจากการพูดคุยปรึกษากันค่ะ หมออยากบอกไว้ก่อนเลยว่า ไม่จำเป็นว่ามาคลินิกแล้วจะต้องลงมือฉีดกลับไปทุกครั้งเสมอนะคะ

3 สิ่งที่ควรยืนยันในการปรึกษาแพทย์

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่กำหนดรอบการฉีด Coretox ไม่ใช่ตัวเลขจำนวนเดือน แต่เป็น ระยะห่าง ที่กำหนดขึ้นหลังจากวิเคราะห์แล้วว่ากล้ามเนื้อของเราฟื้นตัวกลับมาตามลำดับอย่างไร ต่อให้ใช้ผลิตภัณฑ์เดียวกัน ระยะห่างนี้ก็จะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล แต่ละบริเวณ และในแต่ละครั้งที่ทำค่ะ

ดังนั้น หมอจึงอยากแนะนำให้คุณลองถาม 3 ข้อนี้ด้วยตัวเองในตอนที่เข้ามาปรึกษาค่ะ เมื่อได้คำตอบสำหรับ 3 ข้อนี้แล้ว การนัดหมายครั้งต่อไปก็จะไม่ใช่การเดาสุ่ม แต่จะเป็นการตัดสินใจที่มีข้อมูลอ้างอิงอย่างชัดเจนค่ะ

• เมื่อดูจากแรงกล้ามเนื้อที่เหลืออยู่ตอนนี้ สภาพร่างกายในวันนี้เหมาะสมที่จะฉีดซ้ำแล้วหรือยัง

• หากฉีดวันนี้ ควรปรับจำนวนยูนิตและตำแหน่งการฉีดอย่างไรเมื่อเทียบกับครั้งก่อน

• รอบการฉีดครั้งนี้ควรทำเลยวันนี้ หรือควรเลื่อนออกไปอีกสักสองสามสัปดาห์ดี

คนไข้หลายคนที่เดินทางมาจากแถวฮงแดหรือฮับจอง มักจะมาพบหมอโดยยึดปฏิทินเป็นหลักเพียงอย่างเดียวค่ะ แต่แทนที่จะยึดตามปฏิทิน หากคุณนำประวัติการฉีดครั้งก่อนและความเปลี่ยนแปลงที่รู้สึกได้ในตอนนี้มาเล่าให้หมอฟัง เราจะสามารถร่วมกันกำหนดระยะเวลาการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับครั้งต่อไปได้ทันทีในวันนั้นเลยค่ะ