คู่มือจริงสำหรับผู้กลัวผลข้างเคียงยาสิว (ไอโซเตรติโนอิน): ปรับขนาดยา ปาก-ตาแห้ง ค่าตับ
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา มีคนไข้วัยทำงานอายุ 29 ปีท่านหนึ่ง
แวะมาหาหมอที่ห้องตรวจครับ
เธอเล่าว่านั่งอ่านรีวิวในบล็อกอยู่หลายชั่วโมงเลยกว่าจะตัดสินใจมา
"ปากแห้งแตกลอกไปหมด รู้สึกเหมือนตาจะหลุดออกมาเลยค่ะ
แถมเขาว่ากันว่าค่าตับจะขึ้นด้วย
ยาตัวนี้มันกินได้จริง ๆ ใช่ไหมคะหมอ?"
เธอเป็นคนไข้ที่มีปัญหาสิวอักเสบเม็ดใหญ่แบบเป็นไต (Nodular Acne)
ขึ้นซ้ำ ๆ บริเวณกรอบหน้ามานานกว่า 3 ปีแล้วครับ
สารภาพตามตรงเลยว่า คำถามนี้
หมอได้ยินบ่อยมาก อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3-4 ครั้งเลยทีเดียว
สรุปแล้ว ยาสองตัวนี้มันต่างกันยังไงกันแน่?
'ยารักษาสิว' ที่คุณหมอผิวหนังมักจะพูดถึงกันบ่อย ๆ
ส่วนใหญ่จะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ ครับ
ประเภทแรกคือ ยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อ (กลุ่ม Doxycycline, Minocycline)
ส่วนประเภทที่สอง ซึ่งเป็นเรื่องที่เราจะคุยกันวันนี้ก็คือ
Isotretinoin (เช่น Roaccutane, Isotretinan เป็นต้น) ครับ
ข้อแตกต่างคือ Isotretinoin จะไม่ได้แค่ฆ่าเชื้อเหมือนยาปฏิชีวนะ
แต่มันเข้าไปช่วยลดขนาดของต่อมไขมันโดยตรงเลยครับ
ดังนั้น ผลลัพธ์ของมันจึงเห็นผลชัดเจนและทรงพลังกว่ามาก
แต่ในขณะเดียวกัน อาการข้างเคียงก็มีความซับซ้อนกว่าเช่นกันครับ
ที่หลายคนเข้าใจผิดกันเยอะมากเลยก็คือ
"ยาแรง = ยาอันตรายที่ห้ามกินเด็ดขาด" ซึ่งจริง ๆ แล้วไม่ใช่แบบนั้นเลยครับ
เพราะการดีไซน์ 'ปริมาณยา (Dosage)' ให้เหมาะสม
สามารถทำให้ยาตัวเดียวกัน ออกฤทธิ์และให้ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงได้ครับ
ทำไมบางคนกินแล้วทรมานมาก
แต่บางคนกลับกินชิว ๆ สบายมาก?
"วิธีรับมือกับผลข้างเคียงของ Isotretinoin (Roaccutane)
ในแบบฉบับของคุณหมอผิวหนังครับ"
— หมอวี ยองจิน (Beautystone Clinic สาขาฮงแด)
จริง ๆ แล้ว อาการข้างเคียงไม่ได้เกิดจาก 'ตัวยาอันตราย' เสมอไปครับ
แต่มักเกิดจาก 'การกำหนดปริมาณยาเริ่มต้น และการดูแลความชุ่มชื้น' ที่ยังไม่เหมาะสมต่างหาก
ปกติแล้วตามแนวทางการรักษาของต่างประเทศ
จะแนะนำให้ทานในปริมาณ 0.5 - 1.0 mg ต่อน้ำหนักตัว 1 kg
ต่อวันครับ
นั่นแปลว่าถ้าคุณน้ำหนัก 60 kg ปริมาณยาที่ควรได้รับต่อวันจะสูงถึง 30 - 60 mg เลยทีเดียว
แต่จุดนี้แหละครับที่เป็นปัญหา
เพราะถ้าเอาเกณฑ์นี้มาใช้กับผิวคนเอเชียแบบเราตรง ๆเลย
7 ใน 10 คน จะเจอปัญหาเยื่อบุริมฝีปาก ตา และจมูกแห้งลอกอย่างรุนแรง
ภายในเวลาแค่ 2 สัปดาห์แรกเท่านั้นเองครับ
ดังนั้น สำหรับคนไข้ส่วนใหญ่หมอจึงมักจะเริ่มให้ยา
ที่ขนาด 10 mg หรือ 20 mg ต่อวันก่อนเสมอครับ
เมื่อเดือนที่แล้ว หมอมีคนไข้ที่ดูแลเรื่องการทาน Isotretinoin
อยู่ประมาณ 47 ท่านครับ
ในจำนวนนั้น มีเพียงแค่ 2 ท่านเท่านั้นที่มีผลตรวจค่าตับสูงขึ้นจริง ๆ
จนหมอต้องปรับลดปริมาณยาลง
ในทางตรงกันข้าม ก็มีคนไข้หลายคนที่เคยได้รับยาเริ่มต้นสูงถึง 40 mg จากที่อื่น
แล้วทนผลข้างเคียงไม่ไหวจนต้องสั่งตัวเองหยุดยา แล้วเข้ามาปรึกษาหมอแทน
ยาตัวเดียวกันแท้ ๆ แต่ทำไมประสบการณ์การใช้ถึงต่างกันราวฟ้ากับเหว
คำตอบสุดท้ายก็อยู่ที่ 'การตั้งค่าปริมาณยาเริ่มต้น' นี่แหละครับ
สรุปใจความสำคัญจาก หมอวี ยองจิน
อาการข้างเคียงส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจาก 'ยาแรงเกินไป'
แต่เกิดจาก 'การเริ่มต้นด้วยปริมาณยาที่สูงเกินไป' ต่างหากครับ
หากเราเริ่มจากปริมาณน้อย ๆ แล้วค่อยปรับเพิ่มขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป
คนไข้ส่วนใหญ่จะสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างปกติ และทานยาจนครบโปรแกรมการรักษาได้สบาย ๆ ครับ
โดยปกติแล้ว หมอจะแบ่งกลุ่มคนไข้ในห้องตรวจออกเป็นแบบนี้ครับ
ประเภทผิว/อาการ | ปริมาณยาเริ่มต้น | ข้อควรระวัง |
เริ่มทานครั้งแรก, ผิวแห้ง แพ้ง่าย | 10 mg วันเว้นวัน หรือทุกวัน | ต้องเน้นบำรุงความชุ่มชื้นและใช้น้ำตาเทียมสม่ำเสมอ |
สิวอักเสบหัวช้าง/สิวเม็ดใหญ่ ระดับปานกลาง | 20 mg ทุกวัน | ตรวจเช็กค่าตับหลังทานครบ 1 เดือน |
สิวรุนแรงเรื้อรัง/กลับมาเป็นซ้ำบ่อย | ปรับเพิ่มจาก 20 mg → 30 mg | ต้องคำนวณปริมาณยาสะสม (Cumulative Dose) ในการรักษาอย่างละเอียด |
ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ | 10-20 mg + ปรึกษาเรื่องการคุมกำเนิด | ต้องคุมกำเนิดอย่างเข้มงวดระหว่างทานยา และหลังหยุดยาต่อเนื่องอย่างน้อย 1 เดือน |
อย่างไรก็ตาม วิธีนี้ก็อาจจะไม่ได้ตอบโจทย์ไปซะทุกอย่างนะครับ
เพราะการใช้ยาในปริมาณน้อย (Low-dose) จะทำให้ระยะเวลาการรักษา
ยืดออกไปเป็น 6 ถึง 9 เดือนได้เลยครับ
แต่มันก็เป็นทางเลือกที่ดีมาก ๆ สำหรับใครที่อยากให้ผิวใสรักษาสิวหายเรียบ
โดยที่ไม่ต้องทนปากแห้งตาลอกจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน และมีโอกาสทานยาจนครบโปรแกรมรักษาสูงกว่ามากครับ
3 คำถามยอดฮิตที่หมอเจอบ่อยที่สุดในห้องตรวจ
Q1. ระหว่างทานยา ห้ามดื่มแอลกอฮอล์เลยแม้แต่หยดเดียวจริงไหมคะ?
ตอบกันตรง ๆ เลยนะครับ การจิบสังสรรค์แก้วสองแก้วตามงานเลี้ยงแบบนาน ๆ ที
ส่วนใหญ่แล้วไม่ได้ส่งผลต่อค่าตับจนน่ากังวลขนาดนั้นครับ
แต่สิ่งที่หมออยากให้เลี่ยงจริง ๆ คือการดื่มบ่อยตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไปต่อสัปดาห์
หรือการดื่มหนักแบบลืมโลก (Binge drinking) ครับ
ถ้าผ่านไป 1 เดือนแล้วผลตรวจเลือดยังปกติ หมอก็จะค่อย ๆ แนะนำให้ผ่อนปรนได้ตามความเหมาะสมครับ
Q2. ต้องทานนานแค่ไหน สิวถึงจะไม่กลับมาขึ้นอีกคะ?
เราจะคำนวณจาก 'ปริมาณยาสะสมทั้งหมด' ครับ
โดยเป้าหมายจะอยู่ที่ประมาณ 120-150 mg ต่อน้ำหนักตัว 1 kg
ตัวอย่างเช่น ถ้าน้ำหนัก 60 kg ปริมาณยาสะสมที่ต้องการคือ 7,200 - 9,000 mg
หากทานวันละ 20 mg ทุกวัน ก็จะใช้เวลาประมาณ 6-8 เดือนในการรักษาครับ
Q3. นอกจากริมฝีปากแห้งและตาแห้งแล้ว มีผลข้างเคียงที่รุนแรงกว่านี้อีกไหม?
อาจพบค่าเอนไซม์ตับสูงขึ้น, ระดับคอเลสเตอรอลเพิ่มขึ้น,
มองเห็นในที่มืดลดลง (พบได้น้อย),
และอารมณ์แปรปรวน (พบได้น้อยมาก ๆ) ครับ
นี่จึงเป็นเหตุผลที่หมอต้องให้คนไข้ตรวจเลือดก่อนเริ่มทานยา
และตรวจเลือดซ้ำอีกครั้งหลังจากทานไปได้ 1 เดือนเพื่อความปลอดภัยสูงสุดครับ
และที่สำคัญที่สุดสำหรับคนไข้ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ยาตัวนี้มีผลทำให้ทารกในครรภ์พิการได้
ดังนั้นต้องคุมกำเนิดอย่างเข้มงวดที่สุดครับ
ข้อนี้สำคัญมาก เป็นเรื่องที่หมอไม่ยอมให้มีข้อละเว้นเด็ดขาดครับ
หากยังมีข้อสงสัยหรือจุดไหนที่ยังกังวลอยู่
แวะเข้ามาให้หมอตรวจสภาพผิวจริงและพูดคุยรายละเอียดกันที่คลินิกได้เลยนะครับ
ด้วยความห่วงใยจาก หมอวี ยองจิน ครับ
บทความที่น่าสนใจเพิ่มเติม
▶ฉีดฟิลเลอร์หน้าผากย่านฮงแด ที่ไหนดีที่ทำสวยและน่าเชื่อถือที่สุด?
▶ถ้าไม่ใช่ DCA base (กรดน้ำดี) อย่าเพิ่งเชื่อใจยาสลายไขมันเด็ดขาด
▶เผย 'Golden Time' ช่วงเวลาทองคำที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของ Rejuran ให้ได้ผลสูงสุด
โครงหน้า&วอลลุ่ม
RTTE RF ทำงานอย่างไรกับพุงแก้มที่หย่อนคล้อยข้างโหนกแก้มเพื่อช่วยเพิ่มวอลลุ่มให้ใบหน้าส่วนกลาง และจะเหมาะกับใครบ้างนะ?
สรุปหลักการทำงานของ Alite RF ในการคืนความยืดหยุ่นให้กับใบหน้าส่วนกลาง พร้อมช่วงเวลาที่เริ่มเห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจน และความแตกต่างระหว่างหัตถการนี้กับโปรแกรมยกกระชับอื่นๆ หรือการฉีดฟิลเลอร์ค่ะ
ยกกระชับ
เลือกคลินิกอย่างไรดี? สำหรับการทำหัตถการยกกระชับแบบผสมผสานระหว่าง Ultherapy และ Thermage
สรุปความต่างของระดับความลึกในการทำงานระหว่าง Ulthera และ Thermage พร้อมเกณฑ์การเลือกคลินิกสำหรับทำโปรแกรมยกกระชับแบบผสมผสาน ทั้งในเรื่องของเครื่องมือ ประสบการณ์ของแพทย์ และการวางโปรแกรมรักษามาให้แล้วค่ะ
โครงหน้า&วอลลุ่ม
สำหรับใครที่กำลังสงสัยว่า InMode FX ช่วยแก้ปัญหาเหนียงสองชั้นและแก้มห้อยได้ผลดีจริงไหม แล้วจะเหมาะกับผิวแบบไหนมากที่สุด?
สรุปหลักการทำงาน ผลลัพธ์ และข้อจำกัดของ InMode FX ที่ช่วยคืนความกระชับให้กรอบหน้าและแก้มที่หย่อนคล้อย พร้อมเปรียบเทียบความต่างกับหัตถการอื่นๆ ให้ดูกันค่ะ
ผิว
skin booster กลุ่มกระตุ้นคอลลาเจน (collagen booster) ควรเริ่มทำตั้งแต่อายุเท่าไหร่ดี? แล้วผลลัพธ์ที่คาดหวังในแต่ละช่วงวัยจะแตกต่างกันอย่างไรบ้างคะ?
เราได้รวบรวมหลักการทำงานของคอลลาเจนบูสเตอร์ (collagen booster) ในการช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนใต้ผิว พร้อมทั้งเป้าหมายและผลลัพธ์ที่คาดหวังซึ่งจะแตกต่างกันไปตามแต่ละช่วงวัยมาฝากกันค่ะ
ผิว
รอยดำ ฝ้า และกระ แต่ละชนิดจะเหมาะกับเลเซอร์ที่แตกต่างกัน แล้วแบบนี้เราควรเลือกทำเลเซอร์ตัวไหนดีนะ?
เราได้รวบรวมและเปรียบเทียบเกณฑ์การเลือกเลเซอร์รักษาที่แตกต่างกันไปตามความลึกของจุดด่างดำ ฝ้า กระ และประเภทของเม็ดสีผิวไว้ให้แล้วค่ะ
ยกกระชับ
ผลลัพธ์ของ Sofwave lifting จะเริ่มเห็นผลตั้งแต่เมื่อไหร่หลังทำ และจะอยู่ได้นานแค่ไหนคะ?
Sofwave เป็นการรักษาที่ใช้พลังงานความร้อนจากคลื่นอัลตราซาวด์เข้าไปกระตุ้นคอลลาเจน ทำให้ผิวดูอิ่มฟูและยกระดับขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ มาเช็กกันให้ครบในที่เดียว ตั้งแต่ความรู้สึกทันทีหลังทำ ช่วงเวลาที่เริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างเต็มที่ ระยะเวลาผลลัพธ์ ช่วงเวลาที่ควรทำซ้ำ ไปจนถึงเคล็ดลับการดูแลตัวเองเพื่อรักษาผลลัพธ์ให้อยู่ได้นานขึ้นกันค่ะ