สำหรับเพื่อนๆ ที่ทานยา isotretinoin เพื่อรักษาสิวอยู่ พอผิวเริ่มเรียบเนียนขึ้น ก็คงอยากจะเริ่มดูแลเรื่องรอยแผลเป็นหรือรูขุมขนที่เคยผลัดวันประกันพรุ่งไว้ใช่ไหมคะ? แต่พอได้ยินความเชื่อที่ว่า "หลังจากหยุดยาแล้ว ต้องงดทำหัตถการไปอีก 6 เดือน" ก็อาจจะทำให้สับสนและลังเลว่าต้องรอนานขนาดนั้นจริงๆ เหรอ

คำตอบแบบสั้นๆ ก็คือ ไม่จำเป็นต้องเลื่อนหัตถการทุกอย่างไป 6 เดือนครับ! ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทของหัตถการ ซึ่งบางอย่างแนะนำให้เลื่อนออกไปอย่างระมัดระวัง ในขณะที่บางอย่างสามารถเริ่มพิจารณาทำได้ค่อนข้างเร็ว หัวใจสำคัญไม่ใช่การคิดว่า "ทำไม่ได้เลยสักอย่าง" แต่คือการเข้าใจเหตุผลว่าทำไมบางหัตถการถึงต้องระวังเป็นพิเศษ เพื่อจะได้วางแผนร่วมกับคุณหมอเวลาไปปรึกษาครับ

> บทความนี้เรียบเรียงข้อมูลหัตถการโดย Beautystone สาขาฮับจอง ครับ

สิ่งที่คุณจะได้รับจากบทความนี้

• เข้าใจว่า isotretinoin ส่งผลต่อผิวและต่อมไขมันอย่างไรบ้าง

• แยกแยะได้ว่าหัตถการไหนที่แนะนำให้เลื่อนออกไปก่อนทั้งในระหว่างทานยาและหลังหยุดยาใหม่ๆ

• รู้ว่าหัตถการไหนที่สามารถเริ่มพิจารณาทำได้ค่อนข้างเร็ว

• จับจุดได้ว่าควรเช็กอะไรก่อนเป็นอันดับแรก ก่อนที่จะวางแผนทำหัตถการ

isotretinoin ส่งผลอย่างไรต่อผิวของเราบ้างนะ

isotretinoin เป็นยาที่ช่วยลดการทำงานของต่อมไขมันอย่างมีนัยสำคัญ เพื่อรักษาสิวจากต้นตอภายในครับ ซึ่งในกระบวนการนี้ เมื่อการหลั่งไขมันลดลง ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือริมฝีปากและผิวจะแห้งกร้าน และรู้สึกว่าผิวบางและแพ้ง่ายกว่าปกติ ซึ่งจากข้อมูลทางการแพทย์ผิวหนังที่รวบรวมเกี่ยวกับ isotretinoin ก็ระบุไว้เช่นกันว่าอาการริมฝีปากแห้งและผิวแห้งเป็นปฏิกิริยาที่พบได้บ่อยมากๆ ครับ

ต่อมไขมัน*: คือต่อมที่อยู่ใต้ผิวหนัง ทำหน้าที่ผลิตและขับน้ำมัน (ซีบัม) ออกมา หากทำงานมากเกินไปมักจะก่อให้เกิดสิวครับ

isotretinoin*: เป็นยารักษาสิวชนิดรับประทานในกลุ่มอนุพันธ์วิตามินเอ (Vitamin A) ช่วยลดการหลั่งไขมันอย่างรุนแรง ใช้สำหรับการรักษาสิวอักเสบรุนแรง และห้ามใช้เด็ดขาดในระหว่างตั้งครรภ์ครับ

เมื่อผิวอยู่ในสภาพที่แห้งและบอบบางเช่นนี้ กระบวนการสมานแผลของผิวก็อาจจะแตกต่างไปจากปกติ ดังนั้น เวลาเลือกทำหัตถการ สิ่งสำคัญคือต้องประเมินร่วมด้วยว่า "ตอนนี้ผิวของเรามีความสามารถในการฟื้นฟูตัวเองได้มากน้อยแค่ไหน" ครับ

หัตถการแบบไหนที่ควรเลื่อนออกไปก่อนในระหว่างทานยาหรือหลังหยุดยาทันที

หัตถการที่แนะนำให้เลื่อนออกไปอย่างระมัดระวังที่สุดคือ กลุ่มที่ลอกทำลายผิวชั้นลึกครับ หัตถการอย่างการกรอผิวด้วยเครื่องมือแพทย์ (dermabrasion) หรือเลเซอร์แบบลอกผิว (ablative laser) ที่เป็นการผลัดเซลล์ผิวชั้นบนออกทั้งหมด โดยทั่วไปแนะนำให้หลีกเลี่ยงในระหว่างทานยาและหลังหยุดยาประมาณ 6 เดือน ข้อมูลทางผิวหนังข้างต้นก็แนะนำว่าไม่ควรรับการกรอผิวหรือเลเซอร์ลอกผิวในระหว่างทานยาหรือภายใน 6 เดือนหลังจากนั้น ในทางกลับกัน ข้อแนะนำที่เป็นเอกฉันท์โดยสมาคมศัลยกรรมผิวหนังแห่งสหรัฐอเมริกา (ASDS) สรุปว่า ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะต้องเลื่อนการทำเคมีบำบัดผิวชั้นตื้น (superficial chemical peeling) และเลเซอร์แบบไม่ลอกผิว (non-ablative laser) ออกไปครับ

นั่นแปลว่า แม้จะเป็นคำว่า "เลเซอร์" เหมือนกัน แต่การตัดสินใจจะต่างกันไปขึ้นอยู่กับว่าเป็นแบบลอกผิวหรือไม่ลอกผิวครับ หากเราไม่รู้ข้อแตกต่างนี้แล้วเหมาคิดไปเองว่า "เคยทานยามา ทำอะไรไม่ได้เลยสักอย่าง" ก็จะทำให้เราเสียโอกาสในการดูแลผิวด้วยหัตถการบางประเภทที่ไม่จำเป็นต้องเลื่อนไปอย่างน่าเสียดายครับ

ในทางกลับกัน หัตถการไหนที่สามารถพิจารณาทำได้ค่อนข้างเร็วขึ้น

หัตถการที่ไม่ทำลายผิวชั้นลึกอย่างรุนแรง เป็นกลุ่มที่สามารถปรึกษากับแพทย์เพื่อพิจารณาทำได้ค่อนข้างเร็วครับ หัตถการจำพวกเคมีบำบัดผิวชั้นตื้น (superficial chemical peeling) หรือเลเซอร์แบบไม่ลอกผิว (non-ablative laser) มักจะจัดอยู่ในกลุ่มนี้ แต่อย่างไรก็ตาม คำว่า "สามารถพิจารณาได้" ไม่ได้แปลว่า "ทำได้ทันทีในตอนนี้เลย" นะครับ ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือการประเมินระดับความแห้งและการฟื้นตัวของผิว แล้วเริ่มทำโดยการปรับลดระดับความแรงลงมาครับ

แน่นอนว่าเกณฑ์เหล่านี้เป็นเพียงคำแนะนำทั่วไปเท่านั้น แม้จะเป็นหัตถการเดียวกัน แต่การประเมินอาจแตกต่างกันไปตามปริมาณยา ระยะเวลาที่ทานยา และสภาพผิวของแต่ละบุคคล หากคุณกำลังวางแผนที่จะดูแลรักษารอยแผลเป็นหรือรูขุมขน วิธีที่ชัวร์ที่สุดคือการแจ้งคุณหมอตอนเข้ารับการตรวจว่าหยุดยาไปเมื่อไหร่ และให้คุณหมอช่วยเช็กสภาพผิวในปัจจุบันร่วมกันครับ

ทำไมต้องเป็นที่ Beautystone สาขาฮับจอง

การทำหัตถการสำหรับผู้ที่เคยทานยา isotretinoin นั้น ไม่ใช่แค่ดูว่า "หยุดยาแล้วหรือยัง" เท่านั้น แต่ต้องประเมินควบคู่ไปกับ "ตอนนี้ผิวฟื้นตัวได้ดีแค่ไหนแล้ว" ด้วยครับ ที่ Beautystone สาขาฮับจอง เราจะช่วยตรวจสอบประวัติการทานยาควบคู่ไปกับอาการแห้งและแพ้ง่ายในปัจจุบันก่อน จากนั้นจึงจะแนะนำแยกแยะหัตถการที่ควรเลื่อนออกไปกับหัตถการที่สามารถเริ่มพิจารณาทำได้เร็วขึ้นให้อย่างละเอียด เนื่องจากเราเป็นคลินิกขนาดอบอุ่บที่เดินทางสะดวกจากสถานี Hapjeong คุณจึงสามารถเข้ามาปรึกษาพูดคุยอย่างเป็นกันเองและค่อยเป็นค่อยไปได้ว่า ควรเริ่มดูแลรอยแผลเป็นตั้งแต่ช่วงไหนและเรียงลำดับขั้นตอนอย่างไรดีครับ

ก่อนวางแผนทำหัตถการ ควรเช็กอะไรบ้างดีนะ

การทำหัตถการก่อนและหลังการทานยา isotretinoin สิ่งสำคัญที่สุดคือการกำหนดช่วงเวลาและประเภทของหัตถการควบคู่กันไปครับ หากเราตรวจเช็กสิ่งเหล่านี้ไว้ล่วงหน้า ก็จะช่วยให้ไม่ต้องเลื่อนเวลาออกไปนานเกินความจำเป็นครับ

• เวลาที่หยุดทานยา — หัตถการที่แนะนำให้เลื่อนออกไปจะแตกต่างกันไปตามช่วงเวลาที่คุณหยุดยาครับ

• ประเภทของหัตถการ — แยกแยะกลุ่มเลเซอร์แบบลอกผิวที่ต้องทำอย่างระมัดระวัง กับกลุ่มที่ไม่ลอกผิว/ทำลายผิวชั้นตื้นที่พิจารณาได้เร็วกว่า

• ระดับความแห้งและแพ้ง่ายของผิว — หากมีอาการริมฝีปากหรือผิวแห้งรุนแรง การรอให้ผิวฟื้นตัวก่อนจะปลอดภัยที่สุดครับ

• แผนการตั้งครรภ์ — เนื่องจาก isotretinoin ห้ามใช้เด็ดขาดในระหว่างตั้งครรภ์ การจัดการช่วงเวลาในการทานและหยุดยาจึงมีความสำคัญมากเป็นพิเศษ

• สภาพของรอยแผลเป็น — หัตถการที่เหมาะสมและช่วงเวลาที่ควรเริ่มจะแตกต่างกันไปตามประเภทของรอยแผลเป็นครับ

หัวใจสำคัญของการทำหัตถการสำหรับผิวที่มีประวัติการทานยา คือการประเมินจากช่วงเวลาที่หยุดยาร่วมกับสภาพการฟื้นตัวของผิว แทนที่จะเป็นการกำหนดระยะเวลารอคอยแบบตายตัวเท่ากันทุกคน เพื่อความปลอดภัยสูงสุด แนะนำให้ปรึกษากับแพทย์ผู้ดูแลโดยตรงเพื่อตัดสินใจว่าควรเริ่มทำหัตถการอะไรและเมื่อไหร่ดีครับ

คำถามที่พบบ่อย

Q. หยุดยามาได้ 1 เดือนแล้ว สามารถทำเลเซอร์รักษารอยแผลเป็นได้ไหมคะ?

A. หากเป็นเลเซอร์กลุ่มไม่ลอกผิว (non-ablative) สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาทำได้ครับ แต่ถ้าเป็นเลเซอร์แบบลอกผิว (ablative laser) หรือการกรอผิวด้วยเครื่องมือ โดยทั่วไปแนะนำให้เลื่อนออกไปก่อนประมาณ 6 เดือน ทางที่ดีควรประเมินความแห้งและการฟื้นตัวของผิวในปัจจุบันร่วมกัน เพื่อกำหนดประเภทเลเซอร์และช่วงเวลาที่ปลอดภัยที่สุดครับ

Q. ได้ยินมาว่า "ถ้าทานยาอยู่ ห้ามทำหัตถการทุกชนิดเป็นเวลา 6 เดือน" จริงไหมคะ?

A. ไม่ได้ใช้เกณฑ์เดียวกันกับทุกหัตถการครับ สำหรับหัตถการที่ลอกผิวชั้นลึกควรงดและเลื่อนออกไปอย่างระมัดระวัง แต่ก็มีข้อสรุปทางการแพทย์ว่า สำหรับการลอกผิวด้วยสารเคมีชั้นตื้นหรือเลเซอร์แบบไม่ลอกผิว ยังไม่มีหลักฐานที่เพียงพอว่าจำเป็นต้องเลื่อนออกไปครับ หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การแยกแยะประเภทของหัตถการครับ

Q. มีทรีตเมนต์หรือการดูแลแบบไหนที่สามารถทำได้ในระหว่างทานยาไหมคะ?

A. เนื่องจากเป็นช่วงที่ผิวแห้งและบอบบางมาก แทนที่จะเลือกทำหัตถการที่รุนแรง แนะนำเป็นการเน้นบำรุงเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นและปลอบประโลมผิวจะดีที่สุดครับ หากต้องการทำหัตถการจริงๆ แนะนำให้แจ้งสภาพผิวอย่างละเอียดตอนปรึกษา เพื่อดูว่าจะสามารถปรับลดระดับความแรงลงมาทำได้หรือไม่ครับ

Q. ในระหว่างทานยา isotretinoin ห้ามตั้งครรภ์จริงๆ ใช่ไหมคะ?

A. ใช่ครับ ยา isotretinoin ห้ามใช้เด็ดขาดในระหว่างตั้งครรภ์เนื่องจากมีความเสี่ยงสูงมากที่จะทำให้ทารกในครรภ์พิการแต่กำเนิด สิ่งสำคัญคือต้องคุมกำเนิดและวางแผนการตั้งครรภ์อย่างเข้มงวดทั้งก่อน ระหว่าง และหลังหยุดยา และต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ผู้สั่งยาอย่างเคร่งครัดนะครับ

บทความน่าอ่านเพิ่มเติม

• หากกังวลเรื่องผลข้างเคียงของฟิลเลอร์ ก่อนทำหัตถการต้องเช็กประวัติยาและสภาพร่างกายอย่างไร และหลังทำต้องดูแลลดบวมอย่างไรบ้าง มาเตรียมตัวกันครับ!